Current Affairs 6th November 2026 : Daily GK Update in Marathi

1. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने मंजूर केलेल्या VISTAR योजनेचे पूर्ण नाव काय आहे?
A. विकसित भारत सांख्यिकीय परिवर्तन आणि संशोधन  
B. विकसित भारत इनिशिएटिव्ह फॉर स्टॅटिस्टिकल ट्रान्सफॉर्मेशन, ॲनालिटिक्स अँड रिसर्च  
C. एकात्मिक सांख्यिकीय ट्रॅकिंग आणि विश्लेषणासाठी व्हिजन  
D. विकसित भारत एकात्मिक सांख्यिकी आणि विश्लेषण सुधारणा  
Answer: B
स्पष्टीकरण:
केंद्रीय मंत्रिमंडळाने विकसित भारत इनिशिएटिव्ह फॉर स्टॅटिस्टिकल ट्रान्सफॉर्मेशन, ॲनालिटिक्स अँड रिसर्च (VISTAR) योजनेला मंजुरी दिली आहे. या योजनेसाठी ₹4,371.10 कोटींचा निधी निश्चित करण्यात आला आहे. ही योजना आर्थिक वर्ष 2026-27 ते 2030-31 या कालावधीत राबवली जाणार आहे.
2. VISTAR योजनेसाठी अंदाजे किती निधी निश्चित करण्यात आला आहे?
A. ₹2,814 कोटी  
B. ₹3,788 कोटी  
C. ₹4,371 कोटी  
D. ₹14,500 कोटी  
Answer: C
स्पष्टीकरण:
VISTAR योजनेला ₹4,371.10 कोटींच्या एकूण निधीसह केंद्रीय क्षेत्र योजना म्हणून मंजुरी देण्यात आली आहे. या योजनेचा उद्देश सांख्यिकीय पायाभूत सुविधांमध्ये सुधारणा करणे, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), मशीन लर्निंग (ML) यांचा वापर करणे आणि राज्यांची सांख्यिकीय व्यवस्था अधिक मजबूत करणे हा आहे.
3. सुधारित अग्निपथ योजनेनुसार, सुरुवातीच्या चार वर्षांच्या सेवेनंतर निवड न झालेल्या अग्निवीरांना काय मिळणार आहे?
A. त्वरित कायमस्वरूपी नियुक्ती  
B. नियमित सेवेत जाण्याच्या संधीसह अतिरिक्त 2 वर्षांची सेवा  
C. केवळ सेवा निधीचा लाभ आणि सेवेतून मुक्तता  
D. निमलष्करी दलांमध्ये स्वयंचलित नियुक्ती  
Answer: B
स्पष्टीकरण:
केंद्रीय मंत्रिमंडळाने अग्निपथ योजनेतील बदलांना मंजुरी दिली आहे. त्यानुसार 25% अग्निवीरांना चार वर्षांनंतर गुणवत्ता आणि गुणवत्तेच्या आधारे नियमित सेवेत सामावून घेतले जाईल. उर्वरित 75% अग्निवीरांना अधिक वेतनासह अतिरिक्त दोन वर्षे सेवा करण्याची संधी मिळेल. 
4. फास्ट ट्रॅक स्पेशल कोर्ट (FTSC) योजना, ज्यामध्ये POCSO न्यायालयांचाही समावेश आहे, कोणत्या कालावधीपर्यंत वाढवण्यात आली आहे?
A. मार्च 2028  
B. मार्च 2030  
C. मार्च 2031  
D. मार्च 2035  
Answer: C
स्पष्टीकरण:
केंद्रीय मंत्रिमंडळाने फास्ट ट्रॅक स्पेशल कोर्ट (FTSC) योजना आणखी पाच वर्षे सुरू ठेवण्यास मंजुरी दिली आहे. ही योजना एप्रिल 2026 ते मार्च 2031 या कालावधीत सुरू राहील. यासाठी ₹3,788.04 कोटींचा निधी निश्चित करण्यात आला आहे. या योजनेंतर्गत जास्तीत जास्त 850 न्यायालये स्थापन केली जातील.
5. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने ग्रिड-स्तरीय ऊर्जा साठवण प्रणालींसाठी ₹14,500 कोटींच्या व्यवहार्यता तफावत निधी (VGF) योजनेला किती क्षमतेचे उद्दिष्ट ठेवून मंजुरी दिली आहे?
A. 50 GWh  
B. 75 GWh  
C. 92 GWh  
D. 100 GWh  
Answer: C
स्पष्टीकरण:
या योजनेचा उद्देश पाच वर्षांत 92 GWh क्षमतेची ग्रिड-स्तरीय ऊर्जा साठवण प्रणाली (ESS) विकसित करणे हा आहे. ही योजना आर्थिक वर्ष 2026-27 ते 2030-31 या कालावधीत राबवली जाईल. अक्षय ऊर्जेचा वापर वाढवणे आणि वीज ग्रीडची स्थिरता मजबूत करणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
6. COP31 (2026 संयुक्त राष्ट्र हवामान बदल परिषद) कोणत्या ठिकाणी आयोजित केली जात आहे?
A. बेलेम, ब्राझील  
B. अंताल्या, तुर्किये  
C. दुबई, संयुक्त अरब अमिराती  
D. अदिस अबाबा, इथिओपिया  
Answer: B
स्पष्टीकरण:
COP31 परिषद 9 ते 20 नोव्हेंबर 2026 या कालावधीत अंताल्या, तुर्किये येथे आयोजित केली जाणार आहे. या परिषदेत हवामान बदल आणि पर्यावरण संरक्षणाशी संबंधित महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर चर्चा होईल. भागीदारी व्यवस्थेनुसार ऑस्ट्रेलिया चर्चेच्या प्रक्रियेचे नेतृत्व करणार आहे.
7. बहामास हा आंतरराष्ट्रीय सौर आघाडीचा (ISA) कितवा सदस्य देश बनला आहे?
A. 100 वा  
B. 110 वा  
C. 116 वा  
D. 120 वा  
Answer: C
स्पष्टीकरण:
बहामास हा आंतरराष्ट्रीय सौर आघाडीचा (ISA) 116 वा सदस्य देश बनला आहे. नोव्हेंबर 2026 च्या सुरुवातीला नवी दिल्ली येथे आयोजित 9व्या ISA सभेदरम्यान बहामासने सदस्यत्वासाठी आवश्यक असलेले मान्यता पत्र सादर केले.
8. 2026 च्या अमेरिकेतील मध्यावधी निवडणुकांमध्ये कोणत्या राजकीय पक्षाने प्रतिनिधीगृह आणि सिनेट या दोन्ही सभागृहांमध्ये बहुमत मिळवले?
A. रिपब्लिकन पक्ष  
B. डेमोक्रॅटिक पक्ष  
C. अपक्ष आघाडी  
D. कोणत्याही पक्षाला स्पष्ट बहुमत मिळाले नाही  
Answer: B
स्पष्टीकरण:
2026 च्या अमेरिकेतील मध्यावधी निवडणुकांमध्ये डेमोक्रॅटिक पक्षाने मोठा विजय मिळवला. पक्षाने प्रतिनिधीगृहात किमान 250 जागा जिंकण्याचा आणि सिनेटवर नियंत्रण मिळवण्याचा अंदाजित निकाल नोंदवला. त्यामुळे रिपब्लिकन पक्षाचे दोन्ही सभागृहांमधील बहुमत संपुष्टात आले.
9. 6 नोव्हेंबर 2026 रोजी सकाळी दिल्लीचा हवा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) अंदाजे किती पातळीवर पोहोचला होता?
A. 250–300  
B. 320–350  
C. सुमारे 389  
D. 450 पेक्षा जास्त  
Answer: C
स्पष्टीकरण:
केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या (CPCB) आकडेवारीनुसार, 6 नोव्हेंबर 2026 रोजी सकाळी दिल्लीचा प्रति तास AQI वाढून सुमारे 389 वर पोहोचला होता. वाऱ्याचा वेग कमी असणे आणि शेजारील राज्यांमध्ये पराली जाळण्याच्या घटनांमुळे वायुप्रदूषणाची परिस्थिती अधिक गंभीर झाली.
10. सर्वोच्च न्यायालयाच्या मते, अटक केलेल्या व्यक्तीला दंडाधिकाऱ्यांसमोर हजर करण्यासाठीची 24 तासांची कालमर्यादा कधीपासून सुरू होते?
A. अटकेची औपचारिक नोंद केल्यापासून  
B. प्रत्यक्ष ताब्यात घेतल्याच्या वेळेपासून  
C. FIR दाखल केल्यापासून  
D. पोलीस ठाण्यात नोंद केल्यापासून  
Answer: B
स्पष्टीकरण:
सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 22 नुसार अटक केलेल्या व्यक्तीला 24 तासांच्या आत दंडाधिकाऱ्यांसमोर हजर करण्याची कालमर्यादा प्रत्यक्ष ताब्यात घेतल्याच्या क्षणापासून सुरू होते. अटकेची औपचारिक नोंद झाल्यानंतर ही कालमर्यादा सुरू होत नाही.
11. स्वच्छ भारत मिशन (ग्रामीण) चा दुसरा टप्पा कोणत्या कालावधीपर्यंत वाढवण्यात आला आहे?
A. मार्च 2027  
B. मार्च 2028  
C. मार्च 2030  
D. मार्च 2031  
Answer: B
स्पष्टीकरण:
अर्थ मंत्रालयाने स्वच्छ भारत मिशन (ग्रामीण) चा दुसरा टप्पा 31 मार्च 2028 पर्यंत वाढवला आहे. उर्वरित गावांना ODF Plus दर्जा मिळवून देणे हा या विस्ताराचा मुख्य उद्देश आहे. हा विस्तार विद्यमान निधीच्या अंतर्गत करण्यात आला आहे.
12. क्रिस्टियानो रोनाल्डोने कोणत्या राष्ट्रीय फुटबॉल संघातून निवृत्ती जाहीर केली?
A. स्पेन  
B. पोर्तुगाल  
C. ब्राझील  
D. अर्जेंटिना  
Answer: B
स्पष्टीकरण:
क्रिस्टियानो रोनाल्डोने पोर्तुगालच्या राष्ट्रीय फुटबॉल संघातून निवृत्ती घेतली. आपल्या कारकिर्दीत त्याने 234 आंतरराष्ट्रीय सामने खेळले आणि 146 गोल केले. तो आंतरराष्ट्रीय फुटबॉलमधील सर्वात यशस्वी खेळाडूंपैकी एक राहिला आहे.
13. पहिली आंतरराष्ट्रीय मका परिषद 2026 कोणत्या शहरात आयोजित करण्यात आली होती?
A. नवी दिल्ली  
B. हैदराबाद  
C. बेंगळुरू  
D. पुणे  
Answer: B
स्पष्टीकरण:
पहिली आंतरराष्ट्रीय मका परिषद 2 ते 4 नोव्हेंबर 2026 या कालावधीत तेलंगणातील हैदराबाद येथे आयोजित करण्यात आली होती. या परिषदेचा मुख्य उद्देश मका संशोधन, उत्पादन क्षमता आणि शाश्वत मूल्य साखळीला प्रोत्साहन देणे हा होता.
14. सुधारित अग्निपथ योजनेनुसार चार वर्षांच्या सेवेनंतर सुरुवातीचा कायमस्वरूपी निवड दर किती राहणार आहे?
A. 10%  
B. 25%  
C. 50%  
D. 75%  
Answer: B
स्पष्टीकरण:
सुधारित अग्निपथ योजनेमध्ये चार वर्षांच्या सेवेनंतर 25% अग्निवीरांना गुणवत्तेच्या आधारावर नियमित सेवेत समाविष्ट करण्याची तरतूद कायम ठेवण्यात आली आहे. नवीन बदलांचा मुख्य उद्देश उर्वरित 75% अग्निवीरांना अतिरिक्त सेवा आणि नियमित सेवेत जाण्याची संधी उपलब्ध करून देणे हा आहे.
15. DRDO ने प्रलय क्वासी-बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी कोठून केली?
A. व्हीलर बेट  
B. चांदीपूर, ओडिशा  
C. पोखरण  
D. श्रीहरिकोटा  
Answer: B
स्पष्टीकरण:
संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्थेने (DRDO) प्रलय या जमिनीवरून जमिनीवर मारा करणाऱ्या क्वासी-बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी ओडिशातील चांदीपूर येथील इंटिग्रेटेड टेस्ट रेंजमधून केली. हे क्षेपणास्त्र भारताची संरक्षण क्षमता मजबूत करण्यासाठी महत्त्वाचे आहे.
16. हॅरी केनने 2029 पर्यंत कोणत्या फुटबॉल क्लबसोबत आपला करार वाढवला आहे?
A. मँचेस्टर सिटी  
B. बायर्न म्युनिक  
C. रिअल माद्रिद  
D. आर्सेनल  
Answer: B
स्पष्टीकरण:
इंग्लंडचा स्टार फुटबॉलपटू हॅरी केनने बायर्न म्युनिकसोबतचा आपला करार 2029 पर्यंत वाढवला आहे. क्लबकडून त्याची कामगिरी उत्कृष्ट राहिली आहे. त्याने आपल्या खेळातून संघाला अनेक महत्त्वाच्या यशांमध्ये योगदान दिले आहे.
17. अमेरिकेतील मध्यावधी निवडणुकांमध्ये JD वेंस यांच्यासह रिपब्लिकन नेत्यांनी पक्षाच्या पराभवाचे मुख्य कारण कोणत्या मुद्द्यावरील जनतेची नाराजी असल्याचे सांगितले?
A. केवळ देशांतर्गत महागाई  
B. इराणशी संबंधित युद्ध  
C. केवळ स्थलांतर धोरण  
D. AI नियमन  
Answer: B
स्पष्टीकरण:
उपराष्ट्राध्यक्ष JD वेंस यांच्यासह अनेक रिपब्लिकन नेत्यांनी निवडणुकीतील पक्षाच्या खराब कामगिरीसाठी इराणशी संबंधित सुरू असलेल्या युद्धाबाबत जनतेमध्ये असलेली नाराजी हे प्रमुख कारण असल्याचे सांगितले. या मुद्द्याचा निवडणुकीच्या निकालांवर परिणाम झाल्याचे मानले जात आहे.
18. नोव्हेंबर 2026 मध्ये भारत आणि नेपाळ यांच्यातील उच्चस्तरीय चर्चेत संपर्क व्यवस्था, जलविद्युत आणि कोणत्या विषयावर लक्ष केंद्रित करण्यात आले?
A. संरक्षण करार  
B. आपत्ती कूटनीती  
C. केवळ मुक्त व्यापार करार  
D. अंतराळ सहकार्य  
Answer: B
स्पष्टीकरण:
नोव्हेंबर 2026 मध्ये भारत आणि नेपाळ यांच्यातील राजनैतिक हालचालींना वेग आला. नेपाळचे पंतप्रधान बालेन्द्र शाह यांच्या 22 ते 24 नोव्हेंबरदरम्यान नियोजित दौऱ्यापूर्वी दोन्ही देशांमध्ये संपर्क व्यवस्था, जलविद्युत आणि आपत्ती व्यवस्थापनाशी संबंधित सहकार्यावर चर्चा झाली.
19. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने मंजूर केलेल्या महत्त्वपूर्ण खनिज प्रक्रिया योजनेअंतर्गत किती भांडवली अनुदान दिले जाणार आहे?
A. 20%  
B. 25%  
C. 30%  
D. 40%  
Answer: C
स्पष्टीकरण:
केंद्र सरकारने सुमारे ₹2,814 कोटींच्या महत्त्वपूर्ण खनिज प्रक्रिया योजनेला मंजुरी दिली आहे. या योजनेअंतर्गत निवडक राज्यांमध्ये महत्त्वपूर्ण खनिज प्रक्रिया उद्योग सुरू करण्यासाठी 30% भांडवली अनुदान दिले जाणार आहे.
20. QS आशिया विद्यापीठ क्रमवारी 2027 मध्ये भारतातील कोणत्या संस्थेने सर्वोत्तम कामगिरी केली?
A. IIT मुंबई  
B. IIT दिल्ली  
C. IISc बेंगळुरू  
D. IIT मद्रास  
Answer: B
स्पष्टीकरण:
QS आशिया विद्यापीठ क्रमवारी 2027 मध्ये IIT दिल्लीने भारतातील प्रमुख शैक्षणिक संस्थांमध्ये सर्वोच्च स्थान मिळवले. या क्रमवारीत भारतीय संस्थांची कामगिरी वेगवेगळी राहिली आणि IIT दिल्लीने देशासाठी चांगली कामगिरी केली.
21. सर्वोच्च न्यायालयाच्या मते, दोन मुलांच्या निकषावर आधारित कायदे आता मोठ्या प्रमाणात कालबाह्य का झाले आहेत?
A. वाढत्या लोकसंख्येमुळे  
B. प्रजनन दर प्रतिस्थापन पातळीपेक्षा कमी झाल्यामुळे  
C. वाढत्या शहरीकरणामुळे  
D. न्यायालयांवरील कामाचा ताण वाढल्यामुळे  
Answer: B
स्पष्टीकरण:
सर्वोच्च न्यायालयाने नमूद केले की भारतातील प्रजनन दरात घट झाली आहे आणि तो प्रतिस्थापन पातळीपेक्षा खाली आला आहे. त्यामुळे दोन मुलांच्या निकषाशी संबंधित दंडात्मक तरतुदींचे महत्त्व पूर्वीच्या तुलनेत कमी झाले आहे.
22. भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरणाने (TRAI) नेटवर्क मॅपिंगसाठी कोणते प्लॅटफॉर्म सुरू केले आहे?
A. ANUBHAV  
B. DigiSetu  
C. NetMap  
D. SpectrumView  
Answer: A
स्पष्टीकरण:
भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरणाने (TRAI) ANUBHAV प्लॅटफॉर्म सुरू केले आहे. नेटवर्क मॅपिंग अधिक चांगल्या प्रकारे करणे आणि दूरसंचार नेटवर्कशी संबंधित महत्त्वाची माहिती उपलब्ध करून देणे हा या प्लॅटफॉर्मचा उद्देश आहे.
23. नवीन भूकंपशास्त्रीय वेधशाळेचे उद्घाटन कोठे करण्यात आले आहे?
A. लेह  
B. किश्तवाड (जम्मू आणि काश्मीर)  
C. शिमला  
D. डेहराडून  
Answer: B
स्पष्टीकरण:
जम्मू आणि काश्मीरमधील किश्तवाड येथे नवीन भूकंपशास्त्रीय वेधशाळेचे उद्घाटन करण्यात आले आहे. या वेधशाळेचा उद्देश परिसरातील भूकंपाच्या हालचालींवर लक्ष ठेवणे आणि भूकंप निरीक्षण प्रणाली अधिक मजबूत करणे हा आहे.
24. नोव्हेंबर 2026 च्या सुरुवातीला प्रसिद्ध झालेल्या अहवालांनुसार, भारताला अक्षय ऊर्जा क्षेत्रात अंदाजे किती डॉलरच्या गुंतवणुकीच्या वचनबद्धता मिळाल्या आहेत?
A. 100 अब्ज डॉलर  
B. 250 अब्ज डॉलर  
C. 400 अब्ज डॉलर  
D. 500 अब्ज डॉलर  
Answer: C
स्पष्टीकरण:
नोव्हेंबर 2026 च्या सुरुवातीला प्रसिद्ध झालेल्या अहवालांनुसार, भारताला अक्षय ऊर्जा क्षेत्रात अंदाजे 400 अब्ज डॉलरच्या गुंतवणुकीच्या वचनबद्धता मिळाल्या आहेत. ही गुंतवणूक देशातील स्वच्छ ऊर्जा उत्पादन आणि अक्षय ऊर्जा प्रकल्पांना प्रोत्साहन देण्यासाठी उपयुक्त ठरेल.
25. चौथे खाण मंत्र्यांचे संमेलन 2026 कोणत्या राज्यात आयोजित करण्यात आले होते?
A. नवी दिल्ली  
B. गोवा  
C. झारखंड  
D. ओडिशा  
Answer: B
स्पष्टीकरण:
केंद्रीय खाण मंत्रालयाने चौथे खाण मंत्र्यांचे संमेलन 5 आणि 6 नोव्हेंबर 2026 रोजी गोवा येथे आयोजित केले होते. या संमेलनात खाण क्षेत्राचा विकास, खनिज संसाधनांचा योग्य वापर आणि राज्यांमधील सहकार्याशी संबंधित महत्त्वाच्या विषयांवर चर्चा करण्यात आली.