Current Affairs 21st November 2026 : Daily GK Update in Marathi
1. गुरपतवंत सिंह पन्नून यांच्या हत्येच्या कटाच्या प्रकरणात भारतीय नागरिक निखिल गुप्ता यांना अमेरिकेच्या न्यायालयाने किती महिन्यांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावली?
A. 120 महिने
B. 180 महिने
C. 235 महिने
D. 300 महिने
Answer: C. 235 महिने
स्पष्टीकरण: 20 नोव्हेंबर 2026 रोजी अमेरिकेचे जिल्हा न्यायाधीश व्हिक्टर मारेरो यांनी निखिल गुप्ता यांना हत्या करण्याचा कट आणि संबंधित आरोपांमध्ये दोषी कबूल केल्यानंतर 235 महिने (सुमारे 19.5 वर्षे) तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावली.
2. डोनाल्ड ट्रम्प, शी जिनपिंग आणि व्लादिमीर पुतिन यांची त्रिपक्षीय शिखर बैठक APEC च्या पार्श्वभूमीवर कोणत्या शहरात आयोजित करण्यात आली होती?
A. बीजिंग
B. शेनझेन
C. शांघाय
D. हाँगकाँग
Answer: B. शेनझेन
स्पष्टीकरण: या तीन नेत्यांची बैठक शेनझेन येथे झाली आणि त्यांनी अण्वस्त्रांशी संबंधित धोके, पेट्रोलियम उत्पादन आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या सुधारणांबाबत संयुक्त घोषणा जारी केली. भारताने या बैठकीची दखल घेतल्याचे सांगितले.
3. नोव्हेंबर 2026 च्या मध्यात चक्रवात अक्वान (Cyclone Akvan) भारतातील कोणत्या किनारी भागाजवळ धडकला?
A. पश्चिम बंगाल–बांगलादेश किनारा
B. उत्तर आंध्र प्रदेश–दक्षिण ओडिशा किनारा (गोपालपूरजवळ)
C. तमिळनाडू–पुडुचेरी किनारा
D. गुजरात–महाराष्ट्र किनारा
Answer: B. उत्तर आंध्र प्रदेश–दक्षिण ओडिशा किनारा (गोपालपूरजवळ)
स्पष्टीकरण: भारतीय हवामान विभाग (IMD) नुसार, प्रणाली उत्तर आंध्र प्रदेश आणि दक्षिण ओडिशा किनाऱ्यावर प्रवेश करताच जमिनीवरील प्रभाव सुरू झाला. त्यानंतर हा चक्रवात कमकुवत होऊन Deep Depression मध्ये बदलला.
4. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नवी दिल्ली येथे पहिल्या SCO Civilisational Dialogue Forum चे उद्घाटन कोणत्या ठिकाणी केले?
A. इंडिया गेट
B. पुराना किला
C. राष्ट्रपती भवन
D. प्रगती मैदान
Answer: B. पुराना किला
स्पष्टीकरण: तीन दिवसांच्या या मंचाची सुरुवात 20 नोव्हेंबर 2026 रोजी झाली. या मंचाचा उद्देश SCO सदस्य देशांच्या सामायिक सांस्कृतिक आणि सभ्यताविषयक वारशावर चर्चा करणे हा होता. या मंचाची थीम 'वसुधैव कुटुम्बकम्' होती.
5. कावेरी नदीच्या पाण्याची सुमारे किती TMC तूट कर्नाटकाकडून तमिळनाडूला सोडण्याची मागणी करणारी याचिका सर्वोच्च न्यायालयाने फेटाळली?
A. 5 TMC
B. 11 TMC
C. 20 TMC
D. 25 TMC
Answer: B. 11 TMC
स्पष्टीकरण: सर्वोच्च न्यायालयाने सुमारे 11 TMC कावेरी नदीचे पाणी सोडण्याचे निर्देश देण्यासंबंधी अर्ज फेटाळले. यापूर्वी अधिक पाण्याची मागणी करण्यात आली होती. न्यायालयाने कावेरी जल व्यवस्थापन प्राधिकरणाची भूमिका कायम ठेवली.
6. सर्वोच्च न्यायालयाने थिरुप्परंकुंद्रम येथील 'दीपथून' वर दिवा लावण्याची परवानगी कोणत्या स्वरूपात दिली?
A. कायमस्वरूपी व्यवस्था
B. कार्तिगई दीपमसाठी मर्यादित आणि एकदाच लागू होणारी व्यवस्था
C. वार्षिक परंपरा
D. केवळ मंदिराच्या पुजाऱ्यांसाठी मर्यादित
Answer: B. कार्तिगई दीपमसाठी मर्यादित आणि एकदाच लागू होणारी व्यवस्था
स्पष्टीकरण: 20 नोव्हेंबर 2026 रोजी सर्वोच्च न्यायालयाने 24 नोव्हेंबर रोजी आयोजित कार्तिगई दीपम उत्सवासाठी मर्यादित आणि एकदाच दिवा लावण्याची परवानगी दिली. तसेच मद्रास उच्च न्यायालयाच्या व्यापक निष्कर्षांवर स्थगिती दिली.
7. भारत आणि जपान यांनी Letter of Intent (LoI) वर स्वाक्षरी केली, ज्यामुळे जपानी Self-Defence Forces भारतीय सुविधांचा वापर कशासाठी करू शकतील?
A. केवळ नौदल सराव
B. Live-fire प्रशिक्षण (यामध्ये Surface-to-Ship Missiles चा समावेश)
C. हवाई युद्ध प्रशिक्षण
D. सायबर युद्ध सराव
Answer: B. Live-fire प्रशिक्षण (यामध्ये Surface-to-Ship Missiles चा समावेश)
स्पष्टीकरण: भारत-जपान 2+2 संवादादरम्यान टोकियो येथे या Letter of Intent चे स्वागत करण्यात आले. या करारानुसार प्रथमच जपानी सैन्य भारतीय चाचणी क्षेत्रांमध्ये Live-fire प्रशिक्षण करू शकणार आहे.
8. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी 21 नोव्हेंबर 2026 रोजी बिहारच्या वैशाली जिल्ह्यात जवळपास किती मूल्याच्या विकास प्रकल्पांचे उद्घाटन करणार होते?
A. ₹15,000 कोटी
B. ₹25,000 कोटी
C. ₹34,470 कोटी
D. ₹50,000 कोटी
Answer: C. ₹34,470 कोटी
स्पष्टीकरण: या प्रकल्पांमध्ये 9.76 किलोमीटर लांबीचा नितीश सेतू (सहा पदरी पूल) समाविष्ट आहे. हा पूल वैशालीच्या बिदुपूर भागाला पटना येथील कच्ची दरगाहजवळ जोडतो.
9. ऑक्टोबर 2026 मध्ये भारताच्या Index of Core Industries (मुख्य उद्योग निर्देशांक) मध्ये वर्ष-दर-वर्ष किती वाढ नोंदवली गेली?
A. 6.5%
B. 8.2%
C. 10.9%
D. 12.4%
Answer: C. 10.9%
स्पष्टीकरण: मुख्य उद्योग निर्देशांकातील वाढ सप्टेंबरमधील 8.2% वरून ऑक्टोबरमध्ये 10.9% झाली. या वाढीत लोहखनिज आणि इतर प्रमुख क्षेत्रांचा मोठा वाटा होता. या निर्देशांकाच्या नवीन मालिकेचे आधार वर्ष 2022-23 आहे.
10. COP31 चर्चेमध्ये मुख्यतः कोणत्या मुद्द्यावर मतभेद झाल्यामुळे वाटाघाटी निर्धारित वेळेपेक्षा अधिक काळ चालल्या?
A. कार्बन सीमा कर
B. मसुदा करारामध्ये जीवाश्म इंधनांचा उल्लेख
C. केवळ अनुकूलन वित्तपुरवठा
D. Loss and Damage Fund चा आकार
Answer: B. मसुदा करारामध्ये जीवाश्म इंधनांचा उल्लेख
स्पष्टीकरण: सुधारित मसुद्यातून जीवाश्म इंधनांचा उल्लेख हटवण्यात आला. या निर्णयावर अशा देशांनी टीका केली, जे जीवाश्म इंधनांपासून दूर जाण्यासाठी स्पष्ट संक्रमण मार्गाची मागणी करत होते.
11. नेपाळचे पंतप्रधान बालेंद्र शाह नोव्हेंबर 2026 च्या अखेरीस भारताच्या राजकीय दौऱ्यावर कोणत्या तारखांना येणार होते?
A. 18–19 नोव्हेंबर
B. 20–21 नोव्हेंबर
C. 22–23 नोव्हेंबर
D. 25–26 नोव्हेंबर
Answer: C. 22–23 नोव्हेंबर
स्पष्टीकरण: नेपाळचे पंतप्रधान बालेंद्र शाह हे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या निमंत्रणावरून भारताच्या राजकीय दौऱ्यावर येणार होते. या दौऱ्याची घोषणा नेपाळच्या परराष्ट्र सचिवांनी केली होती.
12. रशियन Kh-101 क्रूझ क्षेपणास्त्र पोलंडमधील कोणत्या गावाजवळील शेतात पडले, ज्यामुळे हवाई हल्ल्याचे अलर्ट जारी करण्यात आले?
A. वॉर्साच्या बाहेरील भाग
B. नोवी लिपोविएत्स (लुबेल्स्की प्रांत)
C. क्राको परिसर
D. ग्दान्स्क प्रदेश
Answer: B. नोवी लिपोविएत्स (लुबेल्स्की प्रांत)
स्पष्टीकरण: ही घटना Coalition of the Willing च्या प्रशिक्षण सरावापासून सुमारे 60 मैल अंतरावर घडली. त्यानंतर लुबेल्स्की आणि पोडकारपाकी प्रदेशात अलर्ट जारी करण्यात आले.
13. International Court of Justice (ICJ) ने कोणत्या समुदायाविरुद्ध नरसंहार केल्याबद्दल म्यानमारला जबाबदार ठरवले?
A. चिन
B. रोहिंग्या
C. करेन
D. काचिन
Answer: B. रोहिंग्या
स्पष्टीकरण: आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाने 2017 मध्ये रखाइन राज्यातील लष्करी कारवाईदरम्यान रोहिंग्या समुदायाविरुद्ध नरसंहार केल्याबद्दल म्यानमारला जबाबदार ठरवले. हा खटला गाम्बिया यांनी दाखल केला होता.
14. नायजेरियातील बेयेलसा नाव दुर्घटनेत अंदाजे किती लोकांचा मृत्यू झाला आणि किती लोक बेपत्ता असल्याची माहिती देण्यात आली?
A. 10 मृत, 50 बेपत्ता
B. 30 मृत, सुमारे 300 बेपत्ता
C. 50 मृत, 100 बेपत्ता
D. 100 मृत, 200 बेपत्ता
Answer: B. 30 मृत, सुमारे 300 बेपत्ता
स्पष्टीकरण: 20 नोव्हेंबर 2026 च्या आसपास नायजेरियातील बेयेलसा राज्यात अंत्यसंस्कारासाठी जाणाऱ्या लोकांना घेऊन जाणारी नाव उलटली. या दुर्घटनेत सुमारे 30 लोकांचा मृत्यू झाला आणि जवळपास 300 लोक बेपत्ता असल्याची माहिती समोर आली.
15. 20 नोव्हेंबर 2026 च्या आसपास अनेक शहरांमध्ये निदर्शने आणि देशव्यापी सामान्य संप कोणत्या युरोपीय देशात आयोजित करण्यात आला?
A. फ्रान्स
B. इटली
C. स्पेन
D. ग्रीस
Answer: B. इटली
स्पष्टीकरण: 2026 मध्ये इटलीमध्ये अनेक निदर्शनांसह देशव्यापी सामान्य संप आयोजित करण्यात आला. या आंदोलनादरम्यान देशातील अनेक शहरांमध्ये विरोध प्रदर्शन झाले.
16. कोणत्या AI कंपनीच्या IPO नंतरही बाजारातील चिंता कमी झाली नाही आणि जागतिक टेक्नॉलॉजी शेअर्समध्ये घसरण झाली?
A. OpenAI
B. Anthropic
C. xAI
D. DeepMind
Answer: B. Anthropic
स्पष्टीकरण: Anthropic च्या IPO नंतर जागतिक टेक्नॉलॉजी शेअर्समध्ये व्यापक घसरण झाली. AI संबंधित जोखीम आणि बाजारातील संभाव्यतेबाबत गुंतवणूकदारांमध्ये चिंता कायम राहिली.
17. मध्यपूर्वेतील सध्याच्या संकटादरम्यान एक तेल टँकर कोणत्या रणनीतिक जलमार्गातून जाण्याचा प्रयत्न करत असताना नुकसानग्रस्त झाला आणि त्याला आग लागली?
A. स्वेज कालवा
B. बाब अल-मंदेब
C. होर्मुझ सामुद्रधुनी (ओमानच्या खसबजवळ)
D. फारसच्या आखाताचा मुख्य भाग
Answer: C. होर्मुझ सामुद्रधुनी (ओमानच्या खसबजवळ)
स्पष्टीकरण: तेल टँकरशी संबंधित घटनेची माहिती IRGC Navy आणि UK Maritime Trade Operations यांच्याकडून समोर आली. ही घटना होर्मुझ सामुद्रधुनीजवळ घडली.
18. शेनझेन येथे ट्रम्प, शी जिनपिंग आणि व्लादिमीर पुतिन यांच्या बैठकीबाबत भारताने कोणती प्रतिक्रिया दिली?
A. पूर्ण समर्थन
B. तीव्र टीका
C. बैठकीची दखल घेतली आणि अधिक तपशीलांची प्रतीक्षा केली
D. तात्काळ राजनैतिक संपर्क
Answer: C. बैठकीची दखल घेतली आणि अधिक तपशीलांची प्रतीक्षा केली
स्पष्टीकरण: परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते रणधीर जायसवाल यांनी सांगितले की भारताने APEC मधील तीन सदस्य देशांच्या नेत्यांच्या बैठकीची दखल घेतली असून त्याच्या ठोस परिणामांची प्रतीक्षा करत आहे.
19. 21 नोव्हेंबर 2026 रोजी सकाळी दिल्लीचा एकूण Air Quality Index (AQI) कोणत्या श्रेणीत नोंदवला गेला?
A. चांगली श्रेणी
B. मध्यम श्रेणी
C. खराब श्रेणी (सुमारे 279)
D. गंभीर श्रेणी
Answer: C. खराब श्रेणी (सुमारे 279)
स्पष्टीकरण: दिल्लीचा एकूण AQI 279 नोंदवण्यात आला, जो खराब श्रेणीत येतो. AIIMS आणि चांदणी चौक यांसारख्या काही ठिकाणी AQI 360 पेक्षा जास्त नोंदवला गेला, जो अत्यंत खराब श्रेणीत होता.
20. केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह 21 नोव्हेंबर 2026 च्या आसपास तीन दिवसांच्या दौऱ्यावर कोणत्या ईशान्येकडील राज्यात गेले?
A. आसाम
B. मणिपूर
C. अरुणाचल प्रदेश
D. नागालँड
Answer: C. अरुणाचल प्रदेश
स्पष्टीकरण: अमित शाह अरुणाचल प्रदेशच्या दौऱ्यावर गेले. त्यांनी बंदरदेवा पोलीस प्रशिक्षण केंद्रात आयोजित कार्यक्रमांमध्ये सहभाग घेतला, जिथे President's Police Colour प्रदान करण्यात आला. त्यानंतर ते ईटानगर येथे जाणार होते.
21. 21 नोव्हेंबर 2026 रोजी पूर्वांचल एक्सप्रेसवेवर झालेल्या दुर्घटनेत एम्बुलन्स कर्मचाऱ्यांसह पाच लोकांचा मृत्यू झाला. ही घटना कोणत्या राज्यात घडली?
A. बिहार
B. उत्तर प्रदेश
C. मध्य प्रदेश
D. राजस्थान
Answer: B. उत्तर प्रदेश
स्पष्टीकरण: उत्तर प्रदेशातील बाराबंकी जिल्ह्यात मृतदेह घेऊन जाणाऱ्या एम्बुलन्सची रस्त्यावर उभ्या असलेल्या पिकअप वाहनाशी धडक झाली. या दुर्घटनेत पाच लोकांचा मृत्यू झाला.
22. Atomic Energy Regulatory Board (AERB) ने कोणत्या रिअॅक्टर युनिटसाठी First Approach to Criticality ला मंजुरी दिली?
A. कुडनकुलम-5
B. RAPP-8 (रावतभाटा)
C. काकरापार-4
D. तारापूर-5
Answer: B. RAPP-8 (रावतभाटा)
स्पष्टीकरण: RAPP-8 हा राजस्थानमधील रावतभाटा येथे स्थित भारताचा चौथा स्वदेशी 700 MWe Pressurised Heavy Water Reactor (PHWR) आहे. परमाणु ऊर्जा नियामक बोर्डाने त्याच्या First Approach to Criticality ला मंजुरी दिली.
23. केरळमधील वायनाड जिल्ह्याने जवळपास 100 टन ई-कचरा जमा करून भारतातील पहिले कोणते जिल्हा बनण्याचे लक्ष्य ठेवले?
A. प्लास्टिकमुक्त जिल्हा
B. ई-कचरामुक्त जिल्हा
C. कार्बन-न्यूट्रल जिल्हा
D. शून्य-कचरा जिल्हा
Answer: B. ई-कचरामुक्त जिल्हा
स्पष्टीकरण: वायनाड जिल्ह्यात ई-कचरा संकलन अभियान राबवण्यात आले. या अभियानात सरकारी कार्यालये, स्थानिक संस्था, व्यवसाय आणि घरगुती नागरिक सहभागी झाले. जिल्ह्याचे लक्ष्य भारतातील पहिला ई-कचरामुक्त जिल्हा बनणे आहे.
24. 13 नोव्हेंबर 2026 रोजी संपलेल्या आठवड्यात भारताचा विदेशी मुद्रा साठा सुमारे 14.2 अब्ज अमेरिकी डॉलरने घटून किती राहिला?
A. 650 अब्ज अमेरिकी डॉलर
B. 680 अब्ज अमेरिकी डॉलर
C. 705 अब्ज अमेरिकी डॉलर
D. 750 अब्ज अमेरिकी डॉलर
Answer: C. 705 अब्ज अमेरिकी डॉलर
स्पष्टीकरण: भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) आकडेवारीनुसार, भारताचा विदेशी मुद्रा साठा सुमारे 14.2 अब्ज अमेरिकी डॉलरने घटून 705.34 अब्ज अमेरिकी डॉलरवर आला.
25. भारतातील पोल्ट्रीसाठी पहिली स्वदेशी H5N1 लस सुमारे 20 नोव्हेंबर 2026 रोजी कृषिमंत्र्यांनी जारी केली. ही लस कोणत्या संस्थेने विकसित केली?
A. ICAR-IVRI
B. ICAR-NIHSAD
C. NCDC
D. AIIMS
Answer: B. ICAR-NIHSAD
स्पष्टीकरण: भारतातील पोल्ट्रीसाठी पहिली स्वदेशी H5N1 लस ICAR-NIHSAD ने विकसित केली. ही एक डोसची लस असून सुमारे सहा महिने संरक्षण प्रदान करते आणि तिची किंमत कमी ठेवण्यात आली आहे.