Current Affairs 14th November 2026 : Daily GK Update in Marathi
1. O.P. जिंदाल ग्लोबल युनिव्हर्सिटीच्या सेंटर फॉर न्यू इकॉनॉमिक्स स्टडीज (CNES) द्वारे प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या Access Equality Index (AEI) 2026 मध्ये कोणत्या राज्याने प्रथम क्रमांक पटकावला?
A) केरळ
B) आंध्र प्रदेश
C) गोवा
D) सिक्कीम
Answer: C) गोवा
स्पष्टीकरण: गोव्याने 0.68 गुणांसह प्रथम क्रमांक मिळवला. आंध्र प्रदेश (0.66) दुसऱ्या आणि सिक्कीम (0.63) तिसऱ्या क्रमांकावर होते.
2. Access Equality Index 2026 मध्ये कोणत्या राज्याने दुसरा क्रमांक मिळवला आणि सामाजिक-आर्थिक सुरक्षा स्तंभात प्रथम क्रमांक पटकावला?
A) केरळ
B) आंध्र प्रदेश
C) तामिळनाडू
D) तेलंगणा
Answer: B) आंध्र प्रदेश
स्पष्टीकरण: आंध्र प्रदेशने एकूण 0.66 गुणांसह दुसरा क्रमांक मिळवला आणि सामाजिक-आर्थिक सुरक्षा विभागात 0.69 गुणांसह देशात प्रथम क्रमांक पटकावला.
3. ऑक्टोबर 2026 मध्ये भारताची एकूण निर्यात (वस्तू + सेवा) विक्रमी किती अब्ज अमेरिकी डॉलरपर्यंत पोहोचली?
A) 69.27 अब्ज अमेरिकी डॉलर
B) 79.50 अब्ज अमेरिकी डॉलर
C) 89.99 अब्ज अमेरिकी डॉलर
D) 99.50 अब्ज अमेरिकी डॉलर
Answer: C) 89.99 अब्ज अमेरिकी डॉलर
स्पष्टीकरण: भारताची एकूण निर्यात वार्षिक आधारावर 29.9% वाढून विक्रमी 89.99 अब्ज अमेरिकी डॉलरपर्यंत पोहोचली. केवळ वस्तूंची निर्यात 45.06% वाढीसह 49.47 अब्ज अमेरिकी डॉलर या आतापर्यंतच्या सर्वोच्च पातळीवर पोहोचली.
4. ऑक्टोबर 2026 मध्ये भारताची एकूण व्यापार तूट किती होती?
A) 25.15 अब्ज अमेरिकी डॉलर
B) 20.09 अब्ज अमेरिकी डॉलर
C) 39.88 अब्ज अमेरिकी डॉलर
D) 15.50 अब्ज अमेरिकी डॉलर
Answer: B) 20.09 अब्ज अमेरिकी डॉलर
स्पष्टीकरण: भारताची एकूण व्यापार तूट मागील वर्षातील 25.15 अब्ज अमेरिकी डॉलरवरून कमी होऊन 20.09 अब्ज अमेरिकी डॉलर झाली. सेवांच्या मजबूत निर्यातीमुळे ही घट नोंदवण्यात आली.
5. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नोव्हेंबर 2026 मध्ये बेंगळुरू मेट्रोच्या कोणत्या मार्गिकेच्या एका भागाचे उद्घाटन केले?
A) पर्पल लाइन
B) ग्रीन लाइन
C) पिंक लाइन
D) ब्लू लाइन
Answer: C) पिंक लाइन
स्पष्टीकरण: पंतप्रधान मोदी यांनी सुमारे 3,470 कोटी रुपये खर्चून बांधण्यात आलेल्या कालेना अग्रहरा ते तवारेकेरे या 7.5 किलोमीटर लांबीच्या एलिव्हेटेड पिंक लाइन विभागाचे उद्घाटन केले. यामुळे बेंगळुरू मेट्रोचे कार्यरत जाळे विस्तारले.
6. केंद्रीय ग्राहक संरक्षण प्राधिकरणाने (CCPA) प्री-राइड टिप फीचरशी संबंधित 'डार्क पॅटर्न' प्रकरणात कोणत्या कंपनीला 10 लाख रुपयांचा दंड ठोठावला?
A) उबर
B) ओला
C) रॅपिडो
D) ब्लूस्मार्ट
Answer: B) ओला
स्पष्टीकरण: CCPA ने ANI Technologies (Ola) कंपनीला प्रवास पूर्ण होण्यापूर्वी ग्राहकांकडून अतिरिक्त पैसे म्हणजेच टिप मागितल्याबद्दल 10 लाख रुपयांचा दंड ठोठावला. या प्रकाराला डार्क पॅटर्न मानण्यात आले.
7. भारत आणि म्यानमार यांच्यातील नौदल सरावाची आठवी आवृत्ती IMNEX-26 नोव्हेंबर 2026 मध्ये कोठे आयोजित करण्यात आली?
A) मिलन (MILAN)
B) IMNEX-26
C) स्लिनेक्स (SLINEX)
D) सिम्बेक्स (SIMBEX)
Answer: B) IMNEX-26
स्पष्टीकरण: भारत-म्यानमार नौदल सरावाची आठवी आवृत्ती IMNEX-26 हा सराव 10 ते 14 नोव्हेंबर 2026 दरम्यान विशाखापट्टणम येथे आयोजित करण्यात आला. याचा उद्देश सागरी सहकार्य आणि परस्पर कार्यक्षमता मजबूत करणे हा होता. या सरावात INS राणा, INS सुमेधा आणि UMS किंग सिन फ्यू शिन या जहाजांनी सहभाग घेतला.
8. नीती आयोगाने नोव्हेंबर 2026 मध्ये कोणत्या योजनेच्या 14 क्षेत्रांमधील परिणामांचे मूल्यांकन करणारा अहवाल प्रसिद्ध केला?
A) मेक इन इंडिया
B) उत्पादनाशी संबंधित प्रोत्साहन योजना (PLI)
C) स्टार्टअप इंडिया
D) डिजिटल इंडिया
Answer: B) उत्पादनाशी संबंधित प्रोत्साहन योजना (PLI)
स्पष्टीकरण: IIM अहमदाबादच्या सहकार्याने तयार करण्यात आलेल्या 'PLI Schemes Impact Assessment' अहवालानुसार, या योजनांमुळे 2.4 लाख कोटी रुपयांची गुंतवणूक आकर्षित झाली. हे निर्धारित उद्दिष्टाच्या 76% आहे. याशिवाय 22.66 लाख कोटी रुपयांचे उत्पादन आणि विक्री नोंदवण्यात आली.
9. केंद्रीय शिक्षण मंत्री प्रल्हाद जोशी यांनी नोव्हेंबर 2026 मध्ये कोणत्या संस्थेच्या तीन डिजिटल उपक्रमांचे उद्घाटन केले?
A) CBSE
B) केंद्रीय विद्यालय संघटन (KVS)
C) NCERT
D) NIOS
Answer: B) केंद्रीय विद्यालय संघटन (KVS)
स्पष्टीकरण: या तीन उपक्रमांमध्ये AI-आधारित विद्या समीक्षा केंद्र (VSK), KVS-संवाद पॅरेंट कनेक्ट ॲप आणि पोर्टल तसेच KVS माजी विद्यार्थी कनेक्ट पोर्टल यांचा समावेश आहे. हे उपक्रम राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 आणि डिजिटल इंडिया यांच्या अनुषंगाने सुरू करण्यात आले.
10. संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी नोव्हेंबर 2026 मध्ये भारतीय हवाई दलाच्या कोणत्या युनिटने विकसित केलेल्या स्वदेशी AI ॲप्लिकेशन्सचे अनावरण केले?
A) DRDO
B) UDAAN
C) ADE
D) HAL
Answer: B) UDAAN
स्पष्टीकरण: भारतीय हवाई दलाच्या Unit for Digitisation, Automation, Artificial Intelligence and Application Networking (UDAAN) या युनिटने हे AI ॲप्लिकेशन्स विकसित केले. एअर फोर्स कमांडर्स कॉन्फरन्स 2026 दरम्यान ते लॉन्च करण्यात आले.
11. WHO संबंधित अलीकडील अहवालांनुसार, भारतात 2015 ते 2025 या कालावधीत क्षयरोगामुळे होणाऱ्या मृत्यूंच्या प्रमाणात अंदाजे किती टक्के घट झाली?
A) 25%
B) 38%
C) 45%
D) 50%
Answer: B) 38%
स्पष्टीकरण: भारतात क्षयरोगामुळे होणाऱ्या मृत्यूंच्या प्रमाणात 38% घट झाली, तर जागतिक सरासरी सुमारे 35% होती. राष्ट्रीय क्षयरोग निर्मूलन कार्यक्रमांतर्गत औषध-संवेदनशील क्षयरोगाच्या उपचारांचा यशस्वी दर 94% नोंदवण्यात आला.
12. 13-14 नोव्हेंबर 2026 च्या आसपास कोणत्या कंपनीच्या सेवा (Outlook, Teams इत्यादी) मोठ्या जागतिक आउटेजमुळे प्रभावित झाल्या?
A) गूगल
B) मायक्रोसॉफ्ट
C) ॲमेझॉन
D) ॲपल
Answer: B) मायक्रोसॉफ्ट
स्पष्टीकरण: Outlook आणि Teams यांसह Microsoft 365 च्या सेवांमध्ये सलग दुसऱ्या दिवशी मोठ्या प्रमाणावर व्यत्यय आला. कंपनीने सांगितले की, कोणत्याही दुर्भावनापूर्ण कृतीची माहिती नाही आणि सेवा पूर्ववत करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
13. अमेरिकेच्या FAA ने कोणत्या कारणामुळे देशभरातील सर्व विमान उड्डाणे तात्पुरती थांबवण्याचा दुर्मिळ आदेश जारी केला?
A) सायबर हल्ला
B) संप्रेषण यंत्रणेतील बिघाड
C) हवामानविषयक आणीबाणी
D) वैमानिकांचा संप
Answer: B) संप्रेषण यंत्रणेतील बिघाड
स्पष्टीकरण: फेडरल एव्हिएशन ॲडमिनिस्ट्रेशन (FAA) ने प्रादेशिक हवाई वाहतूक नियंत्रण केंद्रांमधील संप्रेषण यंत्रणेतील बिघाडामुळे विमान उड्डाणे थांबवली. नंतर हा आदेश मागे घेण्यात आला.
14. नोव्हेंबर 2026 च्या मध्यात कोणत्या देशाने बहरीनमधील अमेरिकेचा अर्ली वॉर्निंग रडार नष्ट केल्याचा दावा केला?
A) रशिया
B) इराण
C) येमेन (हूती)
D) सीरिया
Answer: B) इराण
स्पष्टीकरण: अमेरिकेच्या कारवाईला प्रत्युत्तर म्हणून इराणने हा हल्ला केल्याचा दावा केला. मात्र अमेरिकेने हा दावा फेटाळून लावला. ही घटना या प्रदेशातील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर घडली.
15. नोव्हेंबर 2026 मध्ये KVS द्वारे सुरू करण्यात आलेल्या तीन डिजिटल उपक्रमांमध्ये खालीलपैकी कोणत्या उपक्रमाचा समावेश नाही?
A) AI-आधारित विद्या समीक्षा केंद्र
B) KVS-संवाद पॅरेंट कनेक्ट
C) KVS डिजिटल क्लासरूम प्लॅटफॉर्म
D) KVS माजी विद्यार्थी कनेक्ट पोर्टल
Answer: C) KVS डिजिटल क्लासरूम प्लॅटफॉर्म
स्पष्टीकरण: KVS द्वारे सुरू करण्यात आलेल्या तीन उपक्रमांमध्ये AI-आधारित विद्या समीक्षा केंद्र, KVS-संवाद पॅरेंट कनेक्ट ॲप/पोर्टल आणि KVS माजी विद्यार्थी कनेक्ट पोर्टल यांचा समावेश आहे.
16. ऑक्टोबर 2026 मध्ये भारताची वस्तूंची निर्यात विक्रमी किती अब्ज अमेरिकी डॉलरवर पोहोचली?
A) 34.11 अब्ज अमेरिकी डॉलर
B) 49.47 अब्ज अमेरिकी डॉलर
C) 40.51 अब्ज अमेरिकी डॉलर
D) 55.00 अब्ज अमेरिकी डॉलर
Answer: B) 49.47 अब्ज अमेरिकी डॉलर
स्पष्टीकरण: भारताची वस्तूंची निर्यात 45.06% वाढून आतापर्यंतच्या सर्वोच्च 49.47 अब्ज अमेरिकी डॉलरवर पोहोचली. पेट्रोलियम उत्पादने, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि अभियांत्रिकी वस्तूंचा या वाढीत महत्त्वाचा वाटा होता.
17. Access Equality Index 2026 मध्ये कोणत्या राज्याने तिसरा क्रमांक मिळवला?
A) केरळ
B) सिक्कीम
C) हिमाचल प्रदेश
D) तामिळनाडू
Answer: B) सिक्कीम
स्पष्टीकरण: सिक्कीमने 0.63 गुणांसह तिसरा क्रमांक मिळवला. या यादीत गोवा पहिल्या आणि आंध्र प्रदेश दुसऱ्या क्रमांकावर होते.
18. Access Equality Index 2026 मध्ये राज्यांचे मूल्यांकन किती मुख्य स्तंभांच्या आधारे केले जाते?
A) 3
B) 4
C) 5
D) 6
Answer: C) 5
स्पष्टीकरण: या निर्देशांकामध्ये समान महत्त्व असलेल्या पाच स्तंभांचा समावेश आहे: मूलभूत सुविधा, आरोग्य सेवा, शिक्षण, सामाजिक-आर्थिक सुरक्षा आणि कायदेशीर सेवा.
19. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी नोव्हेंबर 2026 च्या मध्यात ASEAN-India आणि East Asia Summit मध्ये सहभागी होण्यासाठी कोणत्या देशाला भेट देणार आहेत?
A) इंडोनेशिया
B) फिलिपिन्स (मनिला)
C) व्हिएतनाम
D) थायलंड
Answer: B) फिलिपिन्स (मनिला)
स्पष्टीकरण: पंतप्रधान मोदी 16-17 नोव्हेंबर रोजी मनिला येथे आयोजित शिखर परिषदांमध्ये सहभागी होण्याची शक्यता आहे. या परिषदांच्या निमित्ताने क्वाड नेत्यांची संभाव्य बैठक देखील अपेक्षित होती.
20. भारत आणि श्रीलंकेने नोव्हेंबर 2026 मध्ये स्टार्टअप आणि तंत्रज्ञान सहकार्याला चालना देण्यासाठी कोलंबो येथे कोणत्या मंचाची सुरुवात केली?
A) डिजिटल पार्टनरशिप फोरम
B) भारत-श्रीलंका इनोव्हेशन फोरम
C) स्टार्टअप ब्रिज
D) टेक अलायन्स
Answer: B) भारत-श्रीलंका इनोव्हेशन फोरम
स्पष्टीकरण: या मंचाचा उद्देश मार्गदर्शन, गुंतवणूक, व्यावसायिक भागीदारी आणि संयुक्त नवोपक्रम उपक्रमांच्या व्यावसायिकीकरणाला प्रोत्साहन देणे हा आहे.
21. स्कायरूट एरोस्पेसने लहान उपग्रह प्रक्षेपण वाहनाच्या संयुक्त विकासासाठी कोणत्या देशातील कंपनीसोबत सामंजस्य करारावर (MoU) स्वाक्षरी केली?
A) जपान
B) ब्राझील
C) फ्रान्स
D) ऑस्ट्रेलिया
Answer: B) ब्राझील
स्पष्टीकरण: स्कायरूट एरोस्पेसने ब्राझीलमधील Concert Technologies या कंपनीसोबत दोन वर्षांच्या MoU वर स्वाक्षरी केली. याअंतर्गत किमान 100 किलोग्रॅम वजनाचे उपग्रह लो अर्थ ऑर्बिट (LEO) मध्ये पोहोचवू शकणाऱ्या प्रक्षेपण वाहनाच्या विकासाच्या शक्यतांचा अभ्यास केला जाणार आहे.
22. ऑक्टोबर 2026 मध्ये भारतातील किरकोळ महागाई (CPI) RBI च्या उच्च सहनशीलता मर्यादेला ओलांडून किती झाली?
A) 5.4%
B) 6.1%
C) 4.8%
D) 7.0%
Answer: B) 6.1%
स्पष्टीकरण: ऑक्टोबर 2026 मध्ये ग्राहक किंमत निर्देशांकावर (CPI) आधारित किरकोळ महागाई वाढून 6.1% झाली. जवळपास दोन वर्षांनंतर प्रथमच महागाईने RBI च्या 6% या उच्च सहनशीलता मर्यादेला ओलांडले.
23. भारतातील क्षयरोगामुळे होणाऱ्या मृत्यूंच्या प्रमाणात 38% घट झाल्याचा उल्लेख कोणत्या संस्थेच्या अहवालात करण्यात आला?
A) UNICEF
B) WHO
C) जागतिक बँक
D) UNDP
Answer: B) WHO
स्पष्टीकरण: WHO संबंधित अलीकडील आकडेवारी आणि अहवालांमध्ये राष्ट्रीय क्षयरोग निर्मूलन कार्यक्रमांतर्गत भारताच्या प्रगतीचा उल्लेख करण्यात आला. यामध्ये क्षयरोगामुळे होणाऱ्या मृत्यूंच्या प्रमाणात 38% घट आणि उपचारांचा उच्च यशस्वी दर यांचा समावेश आहे.
24. नोव्हेंबर 2026 च्या मध्यात आसाममधील काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यानाजवळ बस आणि ट्रक यांच्यात झालेल्या भीषण अपघातात अंदाजे किती लोकांचा मृत्यू झाला?
A) 12-15
B) 20-26
C) 30-35
D) 10 पेक्षा कमी
Answer: B) 20-26
स्पष्टीकरण: वृत्तांनुसार, प्रवासी बस/मिनीबस आणि कंटेनर ट्रक यांच्यात समोरासमोर झालेल्या धडकेत 23 ते 26 लोकांचा मृत्यू झाला. मृतांमध्ये विद्यार्थी आणि महिलांचाही समावेश होता.
25. वैयक्तिक आणि संबंधित वादाच्या पार्श्वभूमीवर जेन्सेन हुआंग यांनी नोव्हेंबर 2026 मध्ये कोणत्या प्रमुख तंत्रज्ञान कंपनीच्या CEO पदाचा राजीनामा दिला?
A) AMD
B) Nvidia
C) Intel
D) Broadcom
Answer: B) Nvidia
स्पष्टीकरण: वैयक्तिक बाबींशी संबंधित वृत्तांनंतर जेन्सेन हुआंग यांनी Nvidia चे अध्यक्ष, CEO आणि संचालक मंडळ सदस्य या पदांचा राजीनामा दिला. त्यानंतर अंतरिम CEO नियुक्त करण्यात आला आणि अमेरिकेत राजकीय वादही निर्माण झाला.