Current Affairs 13th November 2026 : Daily GK Update in Marathi
1. ऑक्टोबर 2026 मध्ये भारताचा किरकोळ महागाई दर (CPI) अंदाजे किती होता?
A) 5.54%
B) 6.09%
C) 4.8%
D) 7.2%
Answer: B) 6.09%
स्पष्टीकरण: ऑक्टोबर 2026 मध्ये CPI महागाई दर वाढून 6.09% झाला. जवळपास दोन वर्षांनंतर प्रथमच त्याने RBI ची 6% ही वरची सहनशीलता मर्यादा ओलांडली. यामागे प्रामुख्याने अन्नपदार्थ आणि इंधनाच्या किमतींमध्ये झालेली वाढ कारणीभूत होती. RBI चे महागाईचे लक्ष्य 2% ते 6% दरम्यान आहे.
2. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने रब्बी 2026-27 साठी फॉस्फेटिक आणि पोटॅश (P&K) खतांवरील पोषक तत्त्व आधारित अनुदान (NBS) किती खर्चासह मंजूर केले?
A) ₹45,000 कोटी
B) ₹62,370 कोटी
C) ₹75,000 कोटी
D) ₹50,000 कोटी
Answer: B) ₹62,370 कोटी
स्पष्टीकरण: केंद्रीय मंत्रिमंडळाने रब्बी 2026-27 साठी पोषक तत्त्व आधारित अनुदान (NBS) दरांना मंजुरी दिली. जागतिक बाजारातील वाढत्या किमतींच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांना मदत करण्यासाठी सुमारे ₹62,370 कोटींची तरतूद करण्यात आली आहे.
3. केंद्र सरकारने स्टँड-अप इंडिया योजना कोणत्या कालावधीपर्यंत वाढवण्यास मंजुरी दिली?
A) मार्च 2028
B) मार्च 2030
C) मार्च 2031
D) मार्च 2035
Answer: C) मार्च 2031
स्पष्टीकरण: महिला, अनुसूचित जाती (SC) आणि अनुसूचित जमाती (ST) यांच्यामध्ये उद्योजकतेला प्रोत्साहन देणारी स्टँड-अप इंडिया योजना आणखी पाच वर्षांसाठी वाढवून 31 मार्च 2031 पर्यंत करण्यात आली आहे. या योजनेसाठी सुमारे ₹4,111 कोटींचा क्रेडिट गॅरंटी निधी देखील ठेवण्यात आला आहे.
4. भारतीय नौदलाचे कोणते जहाज सुमारे ₹500 कोटींच्या कराराअंतर्गत दुरुस्ती आणि पुनःइंजिन बसवण्याच्या (Re-powering) प्रक्रियेत आहे?
A) INS विक्रांत
B) INS बेतवा
C) INS कोलकाता
D) INS अरिहंत
Answer: B) INS बेतवा
स्पष्टीकरण: INS बेतवा हे ब्रह्मपुत्रा श्रेणीतील मार्गदर्शित क्षेपणास्त्र फ्रिगेट आहे. या जहाजाची दुरुस्ती आणि पुनःइंजिन बसवण्याचे काम सुरू आहे.
5. संरक्षण मंत्रालयाने INS बेतवाच्या नियमित दुरुस्ती आणि पुनःइंजिन बसवण्यासाठी सुमारे ₹498–500 कोटींचा करार कोणत्या संस्थेसोबत केला?
A) माझगाव डॉक शिपबिल्डर्स
B) कोचीन शिपयार्ड लिमिटेड
C) हिंदुस्तान शिपयार्ड
D) गार्डन रीच शिपबिल्डर्स
Answer: B) कोचीन शिपयार्ड लिमिटेड
स्पष्टीकरण: हा करार ब्रह्मपुत्रा श्रेणीतील फ्रिगेट INS बेतवाच्या दुरुस्ती आणि पुनःइंजिन बसवण्यासाठी करण्यात आला आहे. यामुळे जहाजाची कार्यक्षमता आणि सेवाकाल वाढवण्यास मदत होईल.
6. नोव्हेंबर 2026 मध्ये ISRO ने PSLV रॉकेटच्या कोणत्या टप्प्याची ग्राउंड स्टॅटिक चाचणी यशस्वीपणे केली?
A) पहिला टप्पा
B) दुसरा टप्पा
C) तिसरा टप्पा (PS3)
D) चौथा टप्पा
Answer: C) तिसरा टप्पा (PS3)
स्पष्टीकरण: ही चाचणी श्रीहरिकोटा येथील स्टॅटिक टेस्ट सुविधेमध्ये करण्यात आली. PSLV मोहिमांमध्ये यापूर्वी आढळलेल्या तांत्रिक त्रुटींनंतर रॉकेटची विश्वासार्हता पुन्हा प्रस्थापित करण्याच्या दृष्टीने ही चाचणी महत्त्वाची होती.
7. असदुद्दीन ओवैसी यांच्या AIMIM आणि चंद्रशेखर आझाद यांच्या पक्षाने 2027 च्या उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणुकीसाठी कोणती नवीन आघाडी स्थापन केली?
A) महागठबंधन
B) सामाजिक परिवर्तन मोर्चा
C) संयुक्त पुरोगामी आघाडी
D) राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी
Answer: B) सामाजिक परिवर्तन मोर्चा
स्पष्टीकरण: असदुद्दीन ओवैसी यांच्या AIMIM आणि चंद्रशेखर आझाद यांच्या पक्षाने सामाजिक परिवर्तन मोर्चा नावाची नवीन आघाडी स्थापन केली. चंद्रशेखर आझाद यांना या आघाडीचा मुख्यमंत्रीपदाचा चेहरा म्हणून घोषित करण्यात आले.
8. विवाहबाह्य संबंधांशी संबंधित वृत्तांदरम्यान Nvidia चे CEO आणि अध्यक्षपद कोणत्या व्यक्तीने सोडले?
A) कोलेट क्रेस
B) जेन्सेन हुआंग
C) लिसा सु
D) सत्या नडेला
Answer: B) जेन्सेन हुआंग
स्पष्टीकरण: जेन्सेन हुआंग यांनी Nvidia च्या CEO पदाचा राजीनामा दिला. त्यानंतर CFO कोलेट क्रेस यांनी अंतरिम CEO म्हणून जबाबदारी स्वीकारली.
9. किरकोळ महागाईने RBI ची वरची सहनशीलता मर्यादा मुख्यतः कोणत्या कारणांमुळे ओलांडली?
A) केवळ उत्पादित वस्तूंच्या किमतींमुळे
B) अन्नपदार्थ आणि इंधनाच्या किमतींमुळे
C) केवळ गृहनिर्माण क्षेत्रामुळे
D) केवळ सेवा क्षेत्रामुळे
Answer: B) अन्नपदार्थ आणि इंधनाच्या किमतींमुळे
स्पष्टीकरण: अन्नपदार्थ आणि इंधनाच्या किमतींमध्ये झालेली वाढ ही ऑक्टोबर 2026 मध्ये CPI महागाई दर 6.09% पर्यंत पोहोचण्यामागील प्रमुख कारणे होती.
10. रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनी युक्रेन शांतता चर्चेसंदर्भातील बैठकींमध्ये कोणता प्रस्ताव नाकारला?
A) कैद्यांची अदलाबदल
B) युक्रेनमध्ये परदेशी शांतता सैनिकांची तैनाती
C) युक्रेनसोबत थेट चर्चा
D) युद्धविरामाबाबत चर्चा
Answer: B) युक्रेनमध्ये परदेशी शांतता सैनिकांची तैनाती
स्पष्टीकरण: व्लादिमीर पुतिन यांनी युक्रेनमध्ये परदेशी शांतता सैनिक तैनात करण्यास विरोध केला. त्यांनी प्रादेशिक मागण्यांबाबत आपली भूमिका कायम ठेवली. मात्र, युरोपीय प्रतिनिधींच्या सहभागासह काही चर्चेच्या स्वरूपांना त्यांनी सहमती दर्शवली.
11. नोव्हेंबर 2026 च्या सुरुवातीला आणि मध्यात दक्षिण गाझामधील कोणत्या रुग्णालयाला इस्रायली हवाई हल्ल्याचे लक्ष्य करण्यात आले, ज्यामध्ये एका शल्यचिकित्सकासह अनेक लोकांचा मृत्यू झाला?
A) अल-शिफा रुग्णालय
B) नासेर रुग्णालय
C) इंडोनेशियन रुग्णालय
D) अल-अक्सा रुग्णालय
Answer: B) नासेर रुग्णालय
स्पष्टीकरण: खान युनिस येथील नासेर रुग्णालयावर झालेल्या हवाई हल्ल्यात अनेक लोकांचा मृत्यू झाला. गाझाच्या आरोग्य अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, मृतांमध्ये एका शल्यचिकित्सकाचाही समावेश होता.
12. ESA च्या युक्लिड दुर्बिणीने डार्क मॅटर आणि डार्क एनर्जीचे वर्चस्व दर्शवताना कितीपेक्षा अधिक आकाशगंगांचे नकाशीकरण केले आहे?
A) 100 दशलक्ष
B) 500 दशलक्ष
C) 900 दशलक्ष
D) 2 अब्ज
Answer: C) 900 दशलक्ष
स्पष्टीकरण: युक्लिड दुर्बिणीच्या आकडेवारीनुसार, दृश्य विश्व हा संपूर्ण विश्वाचा अत्यंत छोटा भाग आहे. विश्वामध्ये अंदाजे 27% डार्क मॅटर आणि 68% डार्क एनर्जी आहे.
13. डार्क वेबविरोधात राबवलेल्या जागतिक पोलीस मोहिमेत किती लोकांना अटक करण्यात आली आणि अमली पदार्थ, शस्त्रे व रोख रक्कम जप्त करण्यात आली?
A) 150
B) 250
C) 354
D) 500
Answer: C) 354
स्पष्टीकरण: हेग आणि विविध भागीदार देशांतील अधिकाऱ्यांनी डार्क वेबशी संबंधित गुन्हेगारी कारवायांविरोधात मोठी मोहीम राबवली. या कारवाईत 354 जणांना अटक करण्यात आली. तसेच अमली पदार्थ, शस्त्रे आणि रोख रक्कम जप्त करण्यात आली.
14. नोव्हेंबर 2026 मध्ये अमेरिकेतील कोणत्या शहरात इमारत कोसळून आठ जणांचा मृत्यू झाला?
A) शिकागो
B) ब्रुकलिन, न्यूयॉर्क
C) लॉस एंजेलिस
D) मियामी
Answer: B) ब्रुकलिन, न्यूयॉर्क
स्पष्टीकरण: न्यूयॉर्कमधील ब्रुकलिन येथे एका अपार्टमेंट इमारतीचा काही भाग कोसळून जवळच्या बांधकाम क्षेत्रात मलबा पसरला. या दुर्घटनेत आठ जणांचा मृत्यू झाला.
15. जागतिक दयाळूपणा दिन (World Kindness Day) दरवर्षी कधी साजरा केला जातो?
A) 13 नोव्हेंबर
B) 2 ऑक्टोबर
C) 5 डिसेंबर
D) 21 सप्टेंबर
Answer: A) 13 नोव्हेंबर
स्पष्टीकरण: जागतिक दयाळूपणा दिन दरवर्षी 13 नोव्हेंबर रोजी साजरा केला जातो. समाजामध्ये दयाळूपणा, करुणा, सहकार्य आणि इतरांप्रती सकारात्मक वर्तनाला प्रोत्साहन देणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.
16. नोव्हेंबर 2026 च्या मध्यात IPL संदर्भातील एका मोठ्या घडामोडीनुसार, हार्दिक पांड्याला मुंबई इंडियन्सकडून कोणत्या संघात ट्रेड करण्यात आले?
A) चेन्नई सुपर किंग्स
B) रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरू
C) पंजाब किंग्स
D) गुजरात टायटन्स
Answer: C) पंजाब किंग्स
स्पष्टीकरण: वृत्तांनुसार, IPL 2027 हंगामापूर्वी मुंबई इंडियन्सने हार्दिक पांड्याला पंजाब किंग्ससोबत ट्रेड केले. या व्यवहारात वेगवान गोलंदाज अर्शदीप सिंगच्या बदल्यात हार्दिक पांड्याचा समावेश करण्यात आला.
17. भारत आणि फ्रान्स यांच्यात नोव्हेंबर 2026 मध्ये झालेल्या चर्चेमध्ये कोणत्या क्षेत्रांचा समावेश होता?
A) केवळ अंतराळ सहकार्य
B) आर्थिक सुरक्षा, महत्त्वपूर्ण तंत्रज्ञान आणि अंतराळ
C) केवळ संरक्षण खरेदी
D) केवळ हवामान वित्तपुरवठा
Answer: B) आर्थिक सुरक्षा, महत्त्वपूर्ण तंत्रज्ञान आणि अंतराळ
स्पष्टीकरण: भारत आणि फ्रान्स यांच्यात पॅरिस येथे पहिली आर्थिक सुरक्षा आणि महत्त्वपूर्ण तंत्रज्ञान संवाद बैठक (Economic Security and Critical Technologies Dialogue) आयोजित करण्यात आली. यासोबत तिसरी अंतराळ संवाद बैठक (Space Dialogue) देखील झाली.
18. विवान कपूरने रौप्य पदक जिंकून भारतासाठी पहिले 2028 ऑलिम्पिक कोटा स्थान कोणत्या नेमबाजी प्रकारात मिळवले?
A) 10 मीटर एअर रायफल
B) ट्रॅप
C) 50 मीटर रायफल 3 पोझिशन्स
D) स्कीट
Answer: B) ट्रॅप
स्पष्टीकरण: विवान कपूरने जागतिक अजिंक्यपद स्पर्धेतील ट्रॅप प्रकारात रौप्य पदक जिंकले. या कामगिरीसह त्याने भारतासाठी 2028 ऑलिम्पिकचे कोटा स्थान मिळवले.
19. वायू गुणवत्ता व्यवस्थापन आयोगाने (CAQM) कोणत्या राज्यातील अधिकाऱ्यांना पराली जाळण्याच्या ठिकाणांचे मूल्यांकन आणि पडताळणी करण्याचे निर्देश दिले?
A) हरियाणा
B) पंजाब
C) उत्तर प्रदेश
D) राजस्थान
Answer: B) पंजाब
स्पष्टीकरण: पंजाबमध्ये शेतातील पराली जाळण्याच्या घटनांमध्ये वाढ झाल्यानंतर CAQM ने संबंधित ठिकाणांचे मूल्यांकन आणि पडताळणी करण्याचे निर्देश अधिकाऱ्यांना दिले. पराली जाळण्याच्या घटनांमुळे परिसरातील वायू प्रदूषणात वाढ होते.
20. लष्करी संघर्षातून राजकीय वाद सुटू शकत नाहीत, असे सांगत फारूक अब्दुल्ला यांनी कोणत्या दोन देशांमध्ये चर्चेचे आवाहन केले?
A) भारत आणि चीन
B) भारत आणि पाकिस्तान
C) भारत आणि बांगलादेश
D) भारत आणि नेपाळ
Answer: B) भारत आणि पाकिस्तान
स्पष्टीकरण: नॅशनल कॉन्फरन्सचे नेते फारूक अब्दुल्ला यांनी भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात संवादाची गरज व्यक्त केली. दोन्ही देशांनी अर्थपूर्ण चर्चा करावी आणि सर्व लष्करी कारवाया पूर्णपणे थांबण्याची वाट पाहू नये, असे त्यांनी सांगितले.
21. पाकिस्तानस्थित कोणत्या गँगस्टरकडून भारतीय तरुणांचे ऑनलाइन कट्टरतावादीकरण केल्याप्रकरणी NIA ने गुन्हा दाखल केला?
A) दाऊद इब्राहिम
B) शहजाद भट्टी
C) हाफिज सईद
D) मसूद अझहर
Answer: B) शहजाद भट्टी
स्पष्टीकरण: राष्ट्रीय तपास संस्थेने (NIA) शहजाद भट्टीशी संबंधित ऑनलाइन कट्टरतावादीकरण प्रकरणाचा तपास सुरू केला. या तपासाचा संबंध भारतीय तरुणांना दहशतवादी हल्ल्यांसाठी प्रवृत्त करण्याच्या प्रयत्नांशी आहे.
22. सोनम वांगचुक यांनी लडाखमध्ये स्वतःवर लादण्यात आलेल्या प्रशासकीय निर्बंधांचे वर्णन कसे केले?
A) सुरक्षेसाठी आवश्यक
B) मनमानी, अस्पष्ट आणि असमानुपाती
C) पूर्णपणे योग्य
D) तात्पुरते आणि मर्यादित
Answer: B) मनमानी, अस्पष्ट आणि असमानुपाती
स्पष्टीकरण: हवामान कार्यकर्ते आणि शिक्षणतज्ज्ञ सोनम वांगचुक यांनी लडाखमध्ये स्वतःवर लादलेल्या प्रशासकीय निर्बंधांवर टीका केली. त्यांनी हे निर्बंध मनमानी, अस्पष्ट आणि कायद्याच्या दृष्टीने अयोग्य असल्याचे म्हटले.
23. सूक्ष्म उद्योगांसाठी क्रेडिट गॅरंटी फंड (CGFMU) ला केंद्रीय मंत्रिमंडळाने कोणत्या वर्षापर्यंत मुदतवाढ देण्यास मंजुरी दिली?
A) 2028
B) 2030
C) 2031
D) 2035
Answer: C) 2031
स्पष्टीकरण: केंद्रीय मंत्रिमंडळाने सूक्ष्म उद्योगांना आर्थिक मदत उपलब्ध करून देण्यासाठी क्रेडिट गॅरंटी फंड फॉर मायक्रो युनिट्स (CGFMU) योजना 2031 पर्यंत सुरू ठेवण्यास मंजुरी दिली. यासाठी ₹5,000 कोटींचा निधी निश्चित करण्यात आला आहे.
24. स्वच्छ सर्वेक्षण 2025-26 च्या सुपर स्वच्छ लीग श्रेणीमध्ये खालीलपैकी कोणती शहरे पहिल्या तीन स्थानांमध्ये होती?
A) इंदूर, भोपाळ, सुरत
B) नवी मुंबई, सुरत, विजयवाडा
C) पुणे, हैदराबाद, चेन्नई
D) अहमदाबाद, जयपूर, लखनौ
Answer: B) नवी मुंबई, सुरत, विजयवाडा
स्पष्टीकरण: स्वच्छ सर्वेक्षण 2025-26 च्या सुपर स्वच्छ लीग श्रेणीमध्ये नवी मुंबई, सुरत आणि विजयवाडा या शहरांनी अव्वल स्थान मिळवले. या शहरांनी स्वच्छतेच्या क्षेत्रात चांगली कामगिरी केली.
25. एका मोठ्या जागतिक मोहिमेत 354 लोकांना कोणत्या प्रकारच्या गुन्हेगारी कारवायांशी संबंधित प्रकरणांमध्ये अटक करण्यात आली?
A) मानवी तस्करी
B) डार्क वेबशी संबंधित गुन्हेगारी कारवाया
C) बँकांवरील सायबर हल्ले
D) वन्यजीवांची तस्करी
Answer: B) डार्क वेबशी संबंधित गुन्हेगारी कारवाया
स्पष्टीकरण: डार्क वेबवरील बेकायदेशीर कारवायांविरोधात जागतिक पोलीस मोहीम राबवण्यात आली. या कारवाईत 354 जणांना अटक करण्यात आली आणि मोठ्या प्रमाणात अमली पदार्थ, शस्त्रे व रोख रक्कम जप्त करण्यात आली.