Current Affairs 11th November 2026 : Daily GK Update in Marathi

1. COP31 संयुक्त राष्ट्र हवामान बदल परिषद कोठे आयोजित केली जात आहे?
A. दुबई, संयुक्त अरब अमिराती  
B. अंताल्या, तुर्किये  
C. बाकू, अझरबैजान  
D. शर्म अल-शेख, इजिप्त  
Answer: B. अंताल्या, तुर्किये
स्पष्टीकरण:
COP31 चे आयोजन तुर्कियेकडून 9 ते 20 नोव्हेंबर 2026 दरम्यान अंताल्या येथे केले जात आहे. जागतिक नेत्यांची शिखर परिषद 11–12 नोव्हेंबर रोजी आयोजित केली जाणार आहे.
2. 11 नोव्हेंबर 2026 रोजी स्वच्छ सर्वेक्षण पुरस्कार 2025-26 कोण प्रदान करणार आहेत?
A. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी  
B. राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू  
C. केंद्रीय मंत्री मनोहर लाल  
D. उपराष्ट्रपती जगदीप धनखड  
Answer: B. राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू
स्पष्टीकरण:
राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू नवी दिल्लीतील विज्ञान भवन येथे स्वच्छ सर्वेक्षणाच्या 10 व्या आवृत्तीचे पुरस्कार प्रदान करतील.
3. UPSC नागरी सेवा (मुख्य) परीक्षा 2026 मध्ये किती उमेदवार व्यक्तिमत्त्व चाचणीसाठी (मुलाखतीसाठी) पात्र ठरले?
A. 2,736  
B. 2,526  
C. 13,343  
D. 1,016  
Answer: B. 2,526
स्पष्टीकरण:
UPSC ने 5 नोव्हेंबर 2026 रोजी नागरी सेवा मुख्य परीक्षा 2026 चा निकाल जाहीर केला. पूर्व परीक्षेत उत्तीर्ण झालेल्या 13,343 उमेदवारांपैकी 2,526 उमेदवार मुलाखतीच्या टप्प्यासाठी पात्र ठरले.
4. रशिया आणि युक्रेन यांच्यात अमेरिकेच्या मध्यस्थीने शांतता चर्चा 10 नोव्हेंबर 2026 रोजी कोणत्या शहरात सुरू झाली?
A. जिनिव्हा  
B. इस्तंबूल  
C. अबू धाबी  
D. दोहा  
Answer: C. अबू धाबी
स्पष्टीकरण:
अमेरिकेच्या मध्यस्थीने चर्चेची तिसरी फेरी संयुक्त अरब अमिरातीतील अबू धाबी येथे सुरू झाली. या चर्चेत मानवतावादी प्रश्न, युद्धकैदी आणि सुरक्षा हमी यांवर लक्ष केंद्रित करण्यात आले.
5. उच्च माध्यमिक शाळेच्या पदविका प्रमाणपत्राच्या सत्यतेबाबत झालेल्या वादामुळे कोणत्या देशाच्या उपराष्ट्रपतींनी राजीनामा देण्याची इच्छा व्यक्त केली?
A. फिलिपिन्स  
B. इंडोनेशिया  
C. मलेशिया  
D. थायलंड  
Answer: B. इंडोनेशिया
स्पष्टीकरण:
इंडोनेशियाचे उपराष्ट्रपती गिब्रान राकाबुमिंग राका यांनी त्यांच्या उच्च माध्यमिक शाळेच्या पदविका प्रमाणपत्राच्या सत्यतेबाबत निर्माण झालेल्या वादानंतर राजीनामा देण्याची इच्छा व्यक्त केली.
6. राखीव वनक्षेत्रामध्ये पिकांची व्यावसायिक लागवड कोणत्या कायद्याअंतर्गत संरक्षित अधिकार नाही, असे भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले?
A. वन्यजीव संरक्षण कायदा, 1972  
B. वन हक्क कायदा (FRA), 2006  
C. वन संवर्धन कायदा, 1980  
D. पर्यावरण संरक्षण कायदा, 1986  
Answer: B. वन हक्क कायदा (FRA), 2006
स्पष्टीकरण:
सर्वोच्च न्यायालयाने निर्णय दिला की राखीव वनक्षेत्रातील नियोजित व्यावसायिक शेती हा वन हक्क कायदा, 2006 अंतर्गत संरक्षित अधिकार नाही. तसेच वनजमिनीवर कब्जा करण्यासाठी त्याचा आधार घेता येणार नाही.
7. दिल्लीने 10 नोव्हेंबर 2026 रोजी कोणत्या नदीवर आपली पहिली मनोरंजनात्मक रिव्हर क्रूझ सेवा सुरू केली?
A. गंगा  
B. यमुना  
C. हिंडन  
D. घग्गर  
Answer: B. यमुना
स्पष्टीकरण:
केंद्रीय मंत्री सर्बानंद सोनोवाल यांनी दिल्लीतील पहिल्या मनोरंजनात्मक यमुना रिव्हर क्रूझ सेवेचे उद्घाटन केले. ही सेवा सोनिया विहार ते जगतपूर या मार्गावर इलेक्ट्रिक बोटींच्या माध्यमातून चालवली जाणार आहे.
8. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणसोबतच्या लष्करी संघर्षाबाबत काय विधान केले?
A. संघर्ष आणखी तीव्र होत आहे  
B. संघर्ष प्रभावीपणे संपुष्टात आला आहे  
C. मोठ्या लष्करी कारवाया पुन्हा सुरू होणार आहेत  
D. पूर्णपणे जमिनीवरून आक्रमण करण्याची तयारी सुरू आहे  
Answer: B. संघर्ष प्रभावीपणे संपुष्टात आला आहे
स्पष्टीकरण:
ट्रम्प यांनी सांगितले की इराणसोबतचा लष्करी संघर्ष प्रभावीपणे संपला आहे आणि सध्या मोठ्या प्रमाणावर बॉम्बहल्ल्यांची गरज नाही. मात्र, अण्वस्त्र कार्यक्रम आणि निर्बंधांबाबत तणाव कायम आहे.
9. 10 नोव्हेंबर 2026 रोजी जुलै-सप्टेंबर 2026 या कालावधीसाठी आवधिक श्रमशक्ती सर्वेक्षण (PLFS) त्रैमासिक बुलेटिन कोणत्या संस्थेने प्रसिद्ध केले?
A. नीती आयोग  
B. कामगार मंत्रालय  
C. सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालय (MoSPI)  
D. भारतीय रिझर्व्ह बँक  
Answer: C. सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालय (MoSPI)
स्पष्टीकरण:
MoSPI ने PLFS चे सहावे त्रैमासिक बुलेटिन प्रसिद्ध केले. यामध्ये ग्रामीण आणि शहरी भारतातील आकडेवारीचा समावेश आहे. या अहवालानुसार कामगार लोकसंख्या गुणोत्तर वाढले आणि बेरोजगारीचा दर कमी झाला.
10. भारतात राष्ट्रीय उद्योजकता दिन कोणत्या तारखेला साजरा केला जातो?
A. 9 नोव्हेंबर  
B. 15 ऑगस्ट  
C. 26 जानेवारी  
D. 2 ऑक्टोबर  
Answer: A. 9 नोव्हेंबर
स्पष्टीकरण:
भारतात राष्ट्रीय उद्योजकता दिन 9 नोव्हेंबर रोजी साजरा केला जातो. हा दिवस कौशल्य विकास आणि उद्योजकता मंत्रालयाच्या स्थापना दिनाशी संबंधित आहे. भारतात 2.62 लाखांहून अधिक DPIIT मान्यताप्राप्त स्टार्टअप्स असून जगातील तिसरी सर्वात मोठी स्टार्टअप परिसंस्था भारतात आहे.
11. अमेरिकेच्या FDA ने GLP-1 औषधांबाबत (सेमाग्लुटाइड आणि टिर्झेपाटाइड) कोणत्या आजाराचा वाढता धोका लक्षात घेऊन इशारा देण्याचे निर्देश दिले?
A. हृदयविकार  
B. नॉन-आर्टेरिटिक अँटेरियर इस्केमिक ऑप्टिक न्यूरोपॅथी (ज्यामुळे कायमचे अंधत्व येऊ शकते)  
C. मूत्रपिंड निकामी होणे  
D. यकृताची विषारी प्रतिक्रिया  
Answer: B. नॉन-आर्टेरिटिक अँटेरियर इस्केमिक ऑप्टिक न्यूरोपॅथी
स्पष्टीकरण:
अमेरिकेच्या FDA ने औषध उत्पादकांना या ऑप्टिक नर्व्हशी संबंधित विकाराच्या धोक्याबाबत चेतावणी समाविष्ट करण्याचे निर्देश दिले. या आजारामुळे कायमस्वरूपी दृष्टी गमावली जाऊ शकते.
12. बांगलादेशच्या सरकारी वकिलांनी पदच्युत पंतप्रधान शेख हसीना परतल्यास त्यांना कोणत्या शिक्षेला सामोरे जावे लागेल, असे सांगितले?
A. जन्मठेप  
B. फाशीच्या शिक्षेची अंमलबजावणी  
C. नजरकैद  
D. हद्दपारी  
Answer: B. फाशीच्या शिक्षेची अंमलबजावणी
स्पष्टीकरण:
शेख हसीना यांना मृत्युदंडाची शिक्षा सुनावण्यात यश मिळवणाऱ्या सरकारी वकिलांनी सांगितले की, भारतातून परतल्यास त्यांना न्यायालयाच्या निर्णयानुसार फाशीच्या शिक्षेला सामोरे जावे लागेल.
13. ओडिशा मंत्रिमंडळाने कोणत्या परीक्षेसाठी प्रयत्नांची कमाल मर्यादा रद्द केली?
A. OPSC नागरी सेवा परीक्षा  
B. ओडिशा न्यायिक सेवा परीक्षा  
C. शिक्षक पात्रता परीक्षा  
D. पोलीस सेवा परीक्षा  
Answer: A. OPSC नागरी सेवा परीक्षा
स्पष्टीकरण:
ओडिशा मंत्रिमंडळाने ओडिशा नागरी सेवा परीक्षेसाठी प्रयत्नांची कमाल मर्यादा रद्द केली. यापूर्वी सामान्य प्रवर्गासाठी 6 आणि SEBC प्रवर्गासाठी 9 प्रयत्नांची मर्यादा होती. आता उमेदवार 42 वर्षांच्या कमाल वयोमर्यादेपर्यंत परीक्षा देऊ शकतात.
14. अमित शाह यांनी कोणते राज्य 2028 पर्यंत अमली पदार्थमुक्त करण्याचे उद्दिष्ट निश्चित केले?
A. पंजाब  
B. गुजरात  
C. हरियाणा  
D. राजस्थान  
Answer: B. गुजरात
स्पष्टीकरण:
केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी अहमदाबाद येथे विकास प्रकल्पांचे उद्घाटन करताना गुजरातला 2028 पर्यंत अमली पदार्थमुक्त करण्याची घोषणा केली.
15. नोटाबंदीला 10 वर्षे पूर्ण झाल्याच्या (नोव्हेंबर 2016–2026) पार्श्वभूमीवर कोणते उद्दिष्ट तिचे मोठे यश मानले गेले?
A. काळ्या पैशाचे पूर्णपणे उच्चाटन  
B. अर्थव्यवस्थेतील रोख रकमेचे प्रमाण कमी होणे  
C. डिजिटल पेमेंटमध्ये (विशेषतः UPI) मोठी वाढ  
D. बनावट नोटांचे पूर्णपणे उच्चाटन  
Answer: C. डिजिटल पेमेंटमध्ये (विशेषतः UPI) मोठी वाढ
स्पष्टीकरण:
डिजिटल पेमेंटमध्ये, विशेषतः UPI व्यवहारांमध्ये मोठी वाढ झाली. 2025-26 मध्ये UPI द्वारे ₹314 लाख कोटींचे व्यवहार झाले. याला नोटाबंदीचे सर्वात मोठे यश मानले जाते.
16. सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयानुसार, भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 22(2) अंतर्गत 24 तासांची वेळमर्यादा कधीपासून सुरू होते?
A. पोलिसांकडून औपचारिक अटकेच्या वेळेपासून  
B. जेव्हा एखाद्या व्यक्तीच्या स्वातंत्र्यावर बंधन घातले जाते (ताब्यात घेतले जाते) तेव्हापासून  
C. दंडाधिकाऱ्यांसमोर हजर केल्यापासून  
D. FIR दाखल केल्यापासून  
Answer: B. जेव्हा एखाद्या व्यक्तीच्या स्वातंत्र्यावर बंधन घातले जाते तेव्हापासून
स्पष्टीकरण:
सुजीत दास प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की, ताब्यात घेणे आणि अटक करणे यामध्ये कोणताही फरक नाही. एखाद्या व्यक्तीचे स्वातंत्र्य प्रत्यक्षात मर्यादित केले जाते, त्याच क्षणापासून 24 तासांची वेळमर्यादा सुरू होते.
17. भारत आणि फ्रान्स यांच्यात तिसरी धोरणात्मक अंतराळ संवाद बैठक आणि पहिली आर्थिक सुरक्षा व महत्त्वपूर्ण तंत्रज्ञान संवाद बैठक कोठे आयोजित करण्यात आली?
A. नवी दिल्ली  
B. पॅरिस  
C. बेंगळुरू  
D. टूलूज  
Answer: B. पॅरिस
स्पष्टीकरण:
या बैठका 10 नोव्हेंबर 2026 रोजी पॅरिस येथे आयोजित करण्यात आल्या. भारताचे परराष्ट्र सचिव विक्रम मिस्री आणि फ्रान्सचे मार्टिन ब्रिएन्स यांनी या बैठकांचे सह-अध्यक्षपद भूषवले.
18. पाटणा येथे गंगा वॉटर मेट्रो (इलेक्ट्रिक फेरी) सेवा कोणत्या राज्याने सुरू केली?
A. उत्तर प्रदेश  
B. बिहार  
C. पश्चिम बंगाल  
D. झारखंड  
Answer: B. बिहार
स्पष्टीकरण:
बिहारच्या मुख्यमंत्र्यांनी गंगा वॉटर मेट्रो सेवेचा प्रारंभ केला. ही सेवा दीघा घाट ते कंगन घाट या सुमारे 12 किलोमीटरच्या मार्गावर धावणार आहे. यासाठी MV गोमाधरकुंवर या इलेक्ट्रिक जहाजाचा वापर केला जाणार आहे.
19. ट्रम्प यांनी पुढील आठवड्यात APEC च्या आसपास कोणत्या नेत्यांसोबत संभाव्य त्रिपक्षीय बैठकीचे संकेत दिले?
A. मोदी आणि झेलेन्स्की  
B. पुतिन आणि शी जिनपिंग  
C. मॅक्रॉन आणि शोल्झ  
D. नेतान्याहू आणि एर्दोगन  
Answer: B. पुतिन आणि शी जिनपिंग
स्पष्टीकरण:
ट्रम्प यांनी सांगितले की रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्यासोबत त्रिपक्षीय बैठक होण्याची शक्यता आहे. या बैठकीत युक्रेन आणि इराणशी संबंधित मुद्द्यांवर चर्चा होण्याची अपेक्षा आहे.
20. कोळसा मंत्रालयाने 10 नोव्हेंबर 2026 रोजी कोणत्या योजनेच्या तिसऱ्या फेरीची (Round 3) सुरुवात केली?
A. कोळसा खाण लिलाव  
B. पृष्ठभागीय कोळसा आणि लिग्नाइट गॅसीकरण प्रकल्पांना प्रोत्साहन देणारी योजना  
C. राष्ट्रीय कोळसा निर्देशांक  
D. स्वच्छ कोळसा तंत्रज्ञान अभियान  
Answer: B. पृष्ठभागीय कोळसा आणि लिग्नाइट गॅसीकरण प्रकल्पांना प्रोत्साहन देणारी योजना
स्पष्टीकरण:
दुसरी फेरी पूर्ण झाल्यानंतर कोळसा मंत्रालयाने पृष्ठभागीय कोळसा आणि लिग्नाइट गॅसीकरण प्रकल्पांना प्रोत्साहन देणाऱ्या योजनेच्या तिसऱ्या फेरीची सुरुवात केली.
21. अमेरिकेच्या न्यायालयाने खलिस्तानी फुटीरतावादी गुरपतवंत सिंह पन्नू यांना कोणत्या भारतीय अधिकाऱ्यांविरुद्ध भारतीय न्यायालयांमार्फत दिवाणी याचिका बजावण्याची परवानगी दिली?
A. परराष्ट्र मंत्री आणि गृहमंत्री  
B. राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोभाल आणि माजी RAW प्रमुख सामंत गोयल  
C. संरक्षण मंत्री आणि लष्करप्रमुख  
D. पंतप्रधान आणि राष्ट्रपती  
Answer: B. राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोभाल आणि माजी RAW प्रमुख सामंत गोयल
स्पष्टीकरण:
पन्नू यांच्या दिवाणी खटल्यासंदर्भात अमेरिकेच्या परराष्ट्र विभागाने राजनैतिक नोट बजावली. हा खटला कथित हत्या कटाशी संबंधित आहे.
22. COP31 जागतिक नेत्यांची शिखर परिषद कोणत्या तारखांना आयोजित केली जाणार आहे?
A. 9–10 नोव्हेंबर  
B. 11–12 नोव्हेंबर  
C. 15–16 नोव्हेंबर  
D. 19–20 नोव्हेंबर  
Answer: B. 11–12 नोव्हेंबर
स्पष्टीकरण:
उच्चस्तरीय जागतिक नेत्यांची शिखर परिषद 11–12 नोव्हेंबर 2026 रोजी तुर्कियेतील अंताल्या येथे आयोजित केली जात आहे. नेहमीच्या सुरुवातीच्या दिवसांऐवजी ही परिषद नंतरच्या तारखांना आयोजित करण्यात आली आहे.
23. स्वच्छ सर्वेक्षण 2025-26 ची थीम कोणती आहे?
A. वेस्ट टू वेल्थ  
B. स्वच्छतेची नवी पहल – वाढवूया हात, करूया स्वच्छता साथ  
C. क्लीन इंडिया ग्रीन इंडिया  
D. मिशन LiFE  
Answer: B. स्वच्छतेची नवी पहल – वाढवूया हात, करूया स्वच्छता साथ
स्पष्टीकरण:
ही स्वच्छ सर्वेक्षणाच्या 10 व्या आवृत्तीची अधिकृत थीम आहे. स्वच्छतेच्या क्षेत्रात नवीन उपक्रम आणि सामूहिक सहभागाला प्रोत्साहन देणे हा यामागील मुख्य उद्देश आहे.
24. कोणत्या शहराने आपली पहिली मनोरंजनात्मक यमुना क्रूझ सेवा सुरू केली?
A. आग्रा  
B. दिल्ली  
C. मथुरा  
D. वाराणसी  
Answer: B. दिल्ली
स्पष्टीकरण:
10 नोव्हेंबर 2026 रोजी दिल्लीमध्ये यमुना नदीवरील पहिल्या मनोरंजनात्मक क्रूझ सेवेचे उद्घाटन करण्यात आले. ही क्रूझ सोनिया विहार ते जगतपूर या मार्गावर चालवली जाणार आहे.
25. अमेरिकेच्या प्रतिनिधी सभेत रिपब्लिकन सदस्यांनी इराण युद्धासंदर्भात कोणत्या अधिकाऱ्याविरुद्धचा महाभियोग प्रस्ताव रोखला?
A. परराष्ट्र मंत्री  
B. संरक्षण मंत्री पीट हेगसेथ  
C. राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार  
D. CIA संचालक  
Answer: B. संरक्षण मंत्री पीट हेगसेथ
स्पष्टीकरण:
निवृत्त होत असलेले खासदार थॉमस मॅसी यांनी संरक्षण मंत्री पीट हेगसेथ यांच्याविरुद्ध महाभियोग प्रस्ताव मांडला होता. मात्र, अमेरिकेच्या प्रतिनिधी सभेतील रिपब्लिकन सदस्यांनी हा प्रस्ताव रोखला.