MP SET Sanskrit Syllabus 2026, Exam Pattern, Exam Date 2026
Detail Information about Madhya Pradesh State Eligibility Test has published notification 2026 for the notification of SET (Sanskrit) vacancies. Those Candidates who are Interested to the following vacancy and completed all Eligibility Criteria can read the Notification & Apply Online. In this page we provide the Complete Syllabus of this Entrance Exam with Latest Update Exam Pattern and the Exam
MP SET 2026 Highlights
| Exam Name |
MP SET 2026 |
| MP SET Full-Form |
Madhya Pradesh State Eligibility Test |
| Organizing Body |
Madhya Pradesh Public Service commission |
| Type of Exam |
State Eligibility Test |
| Mode of Application |
Online |
| Mode of Exam |
Offline Mode (PPT) |
| Category |
Syllabus and Exam Pattern |
| Online |
Mode |
| Official Website |
http://www.mppsc.nic.in/ |
MP SET Sanskrit Syllabus 2026
वैदिक-साहित्यस्य सामान्य-परिचयः
Unit 1 : वेदानां काल-निर्णयः (Chronology of Vedas):
विभिन्न-मतम् - मैक्समूलरः, ए.वेबरः, जैकोबी, बाल-गङ्गाधर-तिलकः, एम.हॉफकिन्स-इत्यादीनां मतस्य सामान्य-ज्ञानम्।
वेद-साहित्यस्य स्वरूपम् (Structure of Vedic Literature):
1. संहिताः: ऋक्-संहिता, यजुः-संहिता (शुक्ला-कृष्णा च), साम-संहिता, अथर्व-संहिता च।
2. ब्राह्मण-ग्रन्थाः: ब्राह्मण-ग्रन्थानां लक्षणम्, प्रमुख-ब्राह्मणानां (यथा- ऐतरेयम्, शतपथम्) च सामान्य-परिचयः।
3. आरण्यक-ग्रन्थाः: स्वरूपम्, महत्त्वं च।
4. उपनिषदः: उपनिषदाम् (यथा- बृहदारण्यकम्, छान्दोग्यम्) सामान्य-सिद्धान्ताः (ब्रह्म-आत्मनः ऐक्यम्, कर्म-ज्ञान-भक्तिः)।
वेदाङ्गानि (The Six Vedangas):
1. शिक्षा: ध्वनि-शास्त्रम्, वर्ण-उच्चारण-प्रक्रिया च।
2. कल्पः: श्रौत-सूत्राणि, गृह्य-सूत्राणि, धर्म-सूत्राणि, शुल्व-सूत्राणि च।
3. व्याकरणम्: वैदिक-व्याकरणस्य परिचयः।
4. निरुक्तम्: यास्कस्य निरुक्तम् (अध्याय-परिचयः, नाम-आख्यात-निरुक्तिः)।
5. छन्दः: वैदिक-छन्दांसि (गायत्री, उष्णिक्, अनुष्टुप्, बृहती, पङ्क्तिः, त्रिष्टुप्, जगती)।
6. ज्योतिषम्: वैदिक-ज्योतिषस्य आधारभूत-सिद्धान्ताः।
Unit 2 : वैदिक-साहित्यस्य विशिष्ट-अध्ययनम्
निर्दिष्ट-सूक्तानां विशिष्ट-अध्ययनम् (Detailed Study of Specified Hymns):
1. ऋग्वेदस्य सूक्तानि: अग्नि-सूक्तम् (१/१), इन्द्र-सूक्तम् (२/१२), पुरुष-सूक्तम् (१०/९०), नासदीय-सूक्तम् (१०/१२९), वरुण-सूक्तम्, उषस्-सूक्तम्।
2. एतेषां सूक्तानां ऋषिः, देवता, छन्दः, प्रमुख-मन्त्राणां अर्थावबोधः च।
उपनिषदां विशिष्ट-सिद्धान्ताः:
1. ईशावास्योपनिषद्: शान्ति-मन्त्रः, कर्म-ज्ञान-समन्वयः।
2. कठोपनिषद्: नचिकेता-वृत्तान्तः, आत्मनः स्वरूपम्, श्रेयः-प्रेयसोः विचारः।
Unit 3 : दर्शन-साहित्यम् (सामान्य-परिचयः)
आस्तिक-नास्तिक-दर्शन-भेदः (Classification of Astika and Nastika Darshanas):
नास्तिक-दर्शनानि (Heterodox Systems):
1. चार्वाक-दर्शनम्: प्रत्यक्षम् एकमात्रं प्रमाणम्, देहः एव आत्मा, कामः एव परमः पुरुषार्थः।
2. जैन-दर्शनम्: स्याद्वादः, अनेकान्तवादः, सप्त-भङ्गी-नयः।
3. बौद्ध-दर्शनम्: क्षणिकत्वम्, अनित्यवादः, दुःख-समुदाय-निरोध-मार्ग-चतुष्टयम् (चत्वारि आर्य-सत्यानि)।
आस्तिक-दर्शनानि (Orthodox Systems):
1. न्याय-दर्शनम्: प्रमाण-चतुष्टयम् (प्रत्यक्षम्, अनुमानम्, उपमानम्, शब्दः), सोलह-पदार्थाः (षोडश-पदार्थाः)।
2. वैशेषिक-दर्शनम्: सप्त-पदार्थाः (द्रव्यम्, गुणः, कर्म, सामान्यम्, विशेषः, समवायः, अभावः)।
3. सांख्य-दर्शनम्: सत्-कार्य-वादः, प्रकृति-पुरुषयोः स्वरूपम्, त्रयोविंशति-तत्त्वानि।
4. योग-दर्शनम्: चित्तस्य वृत्तयः, अष्टाङ्ग-योगः, ईश्वरस्य स्वरूपम्।
5. मीमांसा-दर्शनम्: धर्मस्य स्वरूपम्, वेद-प्रामाण्यम्, भावना, कर्म-सिद्धान्तः।
6. वेदान्त-दर्शनम्: शङ्कराचार्य-मतस्य आधारभूताः सिद्धान्ताः।
Unit 4 : दर्शन-साहित्यस्य विशिष्ट-अध्ययनम्
सांख्यकारिका (ईश्वरकृष्ण-कृतम्): सांख्य-मतस्य सिद्धान्तानां (सत्त्व-रजस्-तमसः गुणानां स्वरूपम्, त्रयोविंशति-तत्त्वानि, पुरुषस्य स्वरूपम्) विशेषाध्ययनम्।
वेदान्तसारः (सदानन्द-विरचितम्):
1. अनुबन्ध-चतुष्टयम्: अधिकारी, विषयः, सम्बन्धः, प्रयोजनं च।
2. अध्यारोप-अपवादौ: ब्रह्मणि जगताम् आरोपः, तस्य निरासः च।
3. सृष्टि-प्रक्रिया, जीव-ईश्वर-विवेकः।
तर्कसङ्ग्रहः (अन्नम्भट्ट-कृतम्): प्रमाण-निरूपणम् (प्रत्यक्ष-खण्डः, अनुमान-खण्डः), सप्त-पदार्थानां विस्तृत-परिचयः।
योगसूत्रम् (पतञ्जलि-कृतम्):
1. चित्त-भूमयः: क्षिप्तम्, मूढम्, विक्षिप्तम्, एकाग्रम्, निरुद्धं च।
2. चित्तस्य वृत्तयः: प्रमाणम्, विपर्ययः, विकल्पः, निद्रा, स्मृतिः च।
Unit 5 : व्याकरणम् एवं भाषा-विज्ञानम् (सामान्य-परिचयः)
1. भाषा-विज्ञानस्य सामान्य-परिचयः (General Linguistics):
भाषायाः स्वरूपम्, भाषा-परिवारस्य (यथा- भारोपीयः) सामान्य-ज्ञानम्।
भाषाणां वर्गीकरणम्: आकृतिक-वर्गीकरणम्, पारिवारिक-वर्गीकरणं च।
2. ध्वनि-परिवर्तनम् (Phonetic Change): ध्वनि-नियमः (यथा- ग्रिम-नियमः), ध्वनीनाम् उच्चारण-स्थानम्।
3. अर्थ-परिवर्तनम् (Semantic Change): अर्थस्य सङ्कोचः, विस्तारः, आदेशः च।
4. पाणिनीय-व्याकरणस्य परिचयः:
अष्टाध्यायी: सूत्र-शैली, पाणिनेः जीवन-चरितम्, माहेश्वर-सूत्राणि।
महाभाष्यम् (पतञ्जलि-कृतम्): व्याकरणस्य उद्देश्यम्, त्रि-मुनि-व्याकरणम् (पाणिनिः, कात्यायनः, पतञ्जलिः)।
Unit 6 : व्याकरणस्य विशिष्ट-अध्ययनम्
लघुसिद्धान्तकौमुदी (वरदराज-कृतम्) आधारिताः विषयाः:
1. सन्धयः: अच्-सन्धिः, हल्-सन्धिः, विसर्ग-सन्धिः च।
2. सुबन्त-प्रकरणम्: राम, हरि, गुरु, पितृ, गो, रमा, वारि, दधि, अस्मद्, युष्मद्-इत्यादीनां रूपाणि।
3. तिङन्त-प्रकरणम्: भ्वादि, अदादि, जुहोत्यादि-गणानां लट्, लोट्, लङ्, विधिलिङ्, लृट्-इत्यादिषु पञ्च-लकारेषु रूपाणि।
4. समासाः: अव्ययीभावः, तत्पुरुषः, कर्मधारयः, द्विगुः, बहुव्रीहिः, द्वन्द्वः च।
5. तद्धित-प्रत्ययाः: अण्, ढक्, मतुप्, ठक्, त्व, तल्-इत्यादयः।
6. कृत्-प्रत्ययाः: क्त, क्तवतु, शतृ, शानच्, ल्यप्, तुमुन्, ण्वुल्-इत्यादयः।
7. कारक-प्रकरणम्: कर्तृ-कर्म-करणादि-षट्-कारकाणां नियमाः, उपपद-विभक्तयः।
Unit 7 : संस्कृत-साहित्य-सामान्य-परिचयः
1. रामायणम्: वाल्मीकेः रामायणस्य सामान्य-ज्ञानम्, कथानकम्, पात्राणि।
2. महाभारतम्: वेद-व्यासस्य महाभारतस्य सामान्य-ज्ञानम्, अष्टादश-पर्वाणि।
3. पुराणानि: अष्टादश-पुराणानां नामानि, पञ्च-लक्षणानि (सर्गः, प्रतिसर्गः, वंशः, मन्वन्तरम्, वंशानुचरितं च)।
धर्मशास्त्र-ग्रन्थाः:
1. मनुस्मृतिः: सामान्य-परिचयः, आश्रम-व्यवस्थाम्, धर्मस्य लक्षणम्।
2. कौटिलीय-अर्थशास्त्रम्: सामान्य-परिचयः, सप्त-प्रकृतयः (सप्ताङ्ग-सिद्धान्तः), राजधर्मः।
अभिलेखेषु संस्कृतम् (Sanskrit in Epigraphy):
प्रमुख-संस्कृत-अभिलेखानां (यथा- रुद्रदामनस्य गिरनार-अभिलेखः) सामान्य-ज्ञानम्।
Unit 8 : संस्कृत-साहित्यस्य विशिष्ट-अध्ययनम्
प्रमुख-कवयः (Major Poets) - कृतयः (Works) च:
1. कालिदासः: अभिज्ञानशाकुन्तलम्, मेघदूतम्, रघुवंशम् (प्रथम-सर्गः)।
2. भारविः: किरातार्जुनीयम् (प्रथम-सर्गः)।
3. माघः: शिशुपालवधम् (प्रथम-सर्गः)।
4. बाणभट्टः: कादम्बरी (शुकनास-उपदेशः), हर्षचरितम् (सामान्य-ज्ञानम्)।
5. भवभूतिः: उत्तररामचरितम् (तृतीय-अङ्कः)।
6. दण्डी, शूद्रकः, विशाखदत्तः - इत्यादि-कवीनां प्रमुख-कृतयः।
निर्दिष्ट-अंशानां ज्ञानम्: उपरिनिर्दिष्टानां प्रमुख-ग्रन्थानां निर्धारित-अंशानां (Specified portions) पात्राणि, कथा-सारः, सूक्ति-परिचयः च।
Unit 9 : काव्यशास्त्रम् (Poetics)
काव्यस्य लक्षणम्: मम्मटस्य, विश्वनाथस्य, जगन्नाथस्य च मतानुसारेण।
काव्यस्य प्रयोजनम्, हेतुः (Utility and Cause of Poetry):
1. काव्य-भेदाः: दृश्य-काव्यम् (नाटकम्), श्रव्य-काव्यम् (महाकाव्यम्, खण्ड-काव्यम्, गद्य-काव्यं च)।
2. रस-सिद्धान्तः: भरतस्य रस-सूत्रम्, साधारणीकरणम्, रस-निष्पत्तिः।
3. ध्वनि-सिद्धान्तः: आनन्दवर्धनस्य ध्वन्यालोक-मतानुसारेण ध्वनेः स्वरूपम्, ध्वनि-भेदाः च।
अलङ्काराः (Figures of Speech):
1. उपमा, रूपकम्, उत्प्रेक्षा, सन्देहः, भ्रान्तिमान्, दीपकम्, अपह्नुतिः, निदर्शना, अर्थान्तरन्यासः, स्वभावोक्तिः च।
2. काव्य-गुणाः: माधुर्यम्, ओजः, प्रसादः च।
3. काव्य-दोषाः: श्रुति-दुष्टम्, च्युत-संस्कारम्-इत्यादयः।
Unit 10 : छन्दः-परिचयः एवं कतिपय-ग्रन्थानां विशिष्टाध्ययनम्
प्रमुख-छन्दसां ज्ञानम् (Knowledge of Meters):
1. वृत्त-छन्दः: अनुष्टुप् (श्लोक-छन्दः), इन्द्रवज्रा, उपेन्द्रवज्रा, वंशस्थम्, द्रुतविलम्बितम्, वसन्ततिलका, शिखरिणी, शार्दूलविक्रीडितम्, स्रग्धरा।
2. एतेषां छन्दसां लक्षणं, यतिः, गण-विन्यासः च।
निर्दिष्ट-ग्रन्थानां विशिष्टाध्ययनम्:
1. नाटकानि: अभिज्ञानशाकुन्तलम् (निर्दिष्ट-अङ्काः), मृच्छकटिकम् (सामान्य-ज्ञानम्)।
2. गद्य-ग्रन्थाः: दशकुमारचरितम् (दण्डी), वासवदत्ता (सुबन्धुः)।
3. लघु-काव्यानि: नीतिशतकम् (भर्तृहरिः)।
MP SET Sanskrit Exam Pattern 2026
Duration : 120 Minutes
| S.No |
Subject |
No.of Question |
Marks |
| 1 |
Sanskrit |
100 |
200 |
| |
Total |
100 |
200 |
MP SET Exam Date : Notified Soon
Starting Date of Application Form : Notified Soon
Last Date of Application Form : Notified Soon